3.5/5
2رای
این پســت برای شما مفیــد بود ؟
  • 5عالی بود
  • 3خوب بود
  • 2معمولی بود
  • 1بد بود

افزایش تورم خصوصا گرانی فزاینده کالاها طی سال های اخیر، دلایل متعددی دارد که غالبا یکی از این موارد، عدم تامین مواد اولیه وارداتی و تاثیر نرخ ارز عنوان میشود. با این حال، حتی کالاهای اساسی مانند مواد غذایی نیز دستخوش گرانی های متعدد شده اند. نکته حائز اهمیت درباره دلیل افزایش قیمت این کالاها، ارتباط آنها با ورق ها و قوطی های فلزی است که معمولا چندان در رسانه های عمومی به ریشه های آن توجه نمی شود اما این موضوع در محافل تخصصی مرتبط با فلزات خصوصا آهن و فولاد، قابل توجه است.

تاثیرپذیری قیمت محصولات غذایی بسته بندی فلزی از بازار ورق فولادی

از گرانی ورق فولادی تا گرانی محصولات غذایی بسته بندی

اخیرا (بهمن ماه 99) با افزایش قیمت روغن و تن ماهی در کشور، مسئولان سازمان شیلات از کمبود ورق و قوطی فلزی به عنوان یکی از عوامل گرانی این کالاها نام برده اند. به گفته این مسئولان، علی رغم کاهش قیمت ماهی در سه ماهه پاییز 99، قیمت روغن افزایش پیدا کرده و کارخانجات با مشکل قوطی فلزی مواجه هستند و ورق لازم برای تولید این قوطی ها وجود ندارد. حتی در صنعت روغن با وجود تولید روغن، ورق کافی برای بسته بندی آن موجود نیست.

کمبود ورق و قوطی فلزی طی ماه های اخیر که بهانه ای برای افزایش قیمت کالاهای بسته بندی با این قوطی ها شده، در حالی است که این موضوع در سال های گذشته نیز به عنوان دغدغه و نگرانی مطرح شده است. تابستان سال 97 که قیمت ارز علی رغم افزایش آن، همانند سال های 98 و 99، رشد افسارگسیخته نداشت، کانون انجمن های صنایع غذایی اعلام کرد تصمیمات ناگهانی مانند ممنوعیت واردات کالاهایی همچون مواد اولیه قوطی بسته ‌بندی باعث بلاتکلیفی تولیدکنندگان و مشکلات تولید شده و تولیدکنندگان هر لحظه نگران این تصمیمات هستند.

در این رابطه، از یک سو، تولیدکنندگان این محصولات در تولید آن با مشکل مواجهند و موجودی انبارهای بسته ‌بندی قوطی فلزی محدود یا در حال پایان است و از سوی دیگر محصولات کشاورزان آماده عرضه به این کارخانه هاست ولی ماده اولیه برای بسته‌ بندی وجود ندارد! از این رو، به منظور بررسی تاثیر بازار فولاد خصوصا عرضه ورق بر گرانی کالاهای بسته بندی شده، رابطه بین بسته بندی فلزی و بازار عرضه ورق های فولادی به عنوان یکی از مهمترین مواد اولیه در بسته بندی، با توجه به تحولات سال های اخیر و گرانی های متاثر از آن، مد نظر قرار گرفته است.

ظروف فلزی بسته بندی مواد غذایی

صنعت بسته بندی یکی از عوامل مهم، موثر و تعیین کننده در توزیع و عرضه محصولات در بازارهای داخلی و جهانی است. بسته بندی به دلیل ویژگی های خاص آن و امکان ذخیره سازی، سلامت و نگهداری بهینه محصولات کشاورزی و غذایی، اهمیت ویژه ای دارد و در قیمت و کیفیت محصولات نیز تاثیرگذار است. یکی از مشکلات جدی در صنایع بسته ‌بندی کشور، کمبود قوطی‌ های فلزی و مواد اولیه در بسته ‌بندی صنایع ‎غذایی است که کارخانه ‌های تن ماهی، رب گوجه فرنگی، روغن و… با آن مواجه هستند.

در این رابطه، بسته بندی فلزی، نوعی از بسته بندی کالاست که ماده اولیه مصرفی آن فلز است و از مواد دیگر به عنوان مواد کمکی و جنبی استفاده می شود. این بسته بندی، اشکال مختلفی مانند قوطی کنسرو، قوطی نوشابه، تیوب آلومینیومی، قوطی رنگ، اسپری ها، قوطی های روغن های غذایی و صنعتی، بشکه ها، گالن ها و… را شامل می شود. در این میان، ورق های فولادی و آلومینیومی، مهمترین و عمده ترین مواد اولیه صنعت بسته بندی هستند.

زیر گروه های بسته بندی فلزی

بسته بندي فلزي را میتوان به زیرگروه های ذیل تقسیم کرد:

  1. جعبه، صندوق، كانتينر
  2. سيلندر، منبع و مخزن
  3. چليك و بشکه
  4. قوطي و حلب

قوطی فلزی، رایج ترین نوع بسته بندی

بسته بندی فلزی هنوز در دنیا محبوبیت خاص خود را دارد. گزارش انستيتو توليدكنندگان قوطی (CMI) با بررسي نظرات 1000 آمريكايي نشان می دهد 88 درصد مردم آمريكا اظهار کرده اند بسته بندي سنتي مورد علاقه آنها به ترتيب بسته بندي فلزي، شيشه ای و پلاستيك است. همچنین 60 درصد پاسخگویان، قوطی هاي فلزي را بر بسته بندي هاي جديد امروزي ترجيح داده اند. از آنجا كه قوطي فلزي نسبت به ساير انواع بسته بندي امكان حفظ مواد غذايي در طولاني مدت، بدون كمك نگهدارنده ها را دارد، از این رو، با 68 درصد محبوبيت به عنوان رایج ترين نوع بسته بندي شناخته شده است.

پوشش ورق هاي فولادي مصرفي در صنعت بسته بندي مواد غذايي، از جنس قلع با ضخامت مشخص در هر دو طرف ورق است. در ساير موارد، ورق هاي آلومينيومي و فولادي هر دو به منظور محافظت ديواره ظرف فلزي و محتوي آن پوششي پليمري به نام لاك در سطوح داخلي دارند كه نوع لاك، وابسته به نوع محتوای ظرف بسته بندي، متفاوت است. بر اساس اعلام موسسه بین المللی Landell Mills Limited شصت و یک درصد قوطی هاي فولادي و 6 درصد قوطي هاي آلومينيومي برای بسته بندي مواد غذايي به كار برده مي شوند. بررسي آماري بیانگر این است که سبزيجات 30 درصد، غذای حيوانات 23 درصد، غذای آماده 13 درصد و ماهي 11 درصد در بسته بندي فلزی سهیم هستند.

هر چند قوطي فلزي، رايج ترين وسيله عرضه بسياري از محصولات است ولي به دلیل گراني قيمت مواد اوليه و حساسيت توليد، نيازمند استفاده از روش هاي مدرن و توليد انبوه و صرفه جویی حاصل از آن به منظور كاهش قيمت تمام شده با حفظ كيفيت لازم است. همين امر، موجب سرمايه گذاري هاي ثابت سنگين و به کارگيري ماشين آلات پیشرفته شده است. منابع تامين ماشين آلات و مواد اوليه مرغوب، محدود و نیز وابسته به كشورهاي جهان صنعتي است. ميزان وابستگي اين صنعت در ایران خصوصا در زمينه قوطي هاي غذایی از نظر ماشين آلات، 100 درصد و از نظر مواد اولیه، حدود 95 درصد است و فقط تينر، مركب، مايع لاستيك و سيم مسي كه از جمله مواد جنبي هستند، از منابع داخلي تامين می شود.

شیوه نامه ساماندهی بازار فولاد و تاثیر آن بر قیمت ورق و بسته بندی فلزی محصولات غذایی

علی رغم کاهش قیمت لوله و پروفیل در بازار آهن در اواخر پاییز و اوایل زمستان سال جاری 99، محصولات فولادی با اجرای شیوه نامه جدید، با رشد قیمت مواجه شد. در این میان، پروفیل کاران، تولیدکنندگان ورق فولادی را مقصر اصلی افزایش قیمت لوله و پروفیل می دانند و معتقدند دو عامل زیر موجب کمبود و گرانی ورق در بازار فولاد کشور شده است:

  1. عدم عرضه ورق در بورس کالا از سوی برخی تولیدکنندگان
  2. عرضه ناکافی از سوی برخی تولید کنندگان دیگر

همچینن نداشتن نظارت دقیق از سوی مسئولان ناظر، موجب شده با اجرای شیوه نامه جدید بازار فولاد، قیمت ورق در بازار آزاد و بورس کالا، فاصله زیادی داشته باشد.

شیوه نامه بازار فولاد

شیوه نامه بازار فولاد

شیوه نامه ساماندهی بازار فولاد، 28 آبان ماه 99 با تایید معاون اول رئیس جمهوری به وزیر صنعت، معدن و تجارت و وزیر امور اقتصادی و دارایی ابلاغ شده است. در این رابطه، توجه به مواد 8 تا 11 این شیوه نامه در خصوص ساماندهی طرف عرضه و تاثیر آن در قیمت ورق، قابل توجه است:

در ماده 8 این شیوه نامه آمده است: «کلیه واحدهای فعال در زنجیره فولاد شامل شمش، اسلب، انواع ورق و مقاطع طویل (میلگرد، تیرآهن، نبشی و ناودانی)، مکلف اند محصولات تولیدی خود را طبق برنامه هفتگی، جهت فروش داخلی در بورس کالا عرضه نمایند. هر گونه فروش خارج از بورس، ممنوع و به منزله فروش خارج از شبکه محسوب می گردد.»

همچنین در ماده 9 این شیوه نامه، وزارت صمت موظف شده جهت عرضه مواد اولیه قبل از شمش در بورس کالا، برنامه ریزی نماید. در ماده 10 نیز خریداران شمش، اسلب و ورق گرم باید در اولین عرضه بعد از نهایی شدن معامله، محصولات خود را در بورس عرضه نمایند و در صورت عدم عرضه محصول، معامله، ابطال و تحویل مواد اولیه مجاز نخواهد بود. ماده 11 نیز بر این موضوع تاکید می کند که تامین مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان زنجیره فولاد، منوط به عرضه محصولات آنها در بورس کالا است و اگر واحدهای تولیدی بر اساس برنامه وزارت صمت از عرضه خودداری کنند، سهمیه مواد اولیه آنها در عرضه تعلیق می شود.

مشکلات تولید و عرضه بازار ورق

بر این اساس، به گفته برخی فعالان و مسئولان، بازار داخلی کشور، حدود 8 میلیون تن ورق نیاز دارد که حدود بیش از 85 درصد آن، یعنی 7 میلیون تن، توسط فولاد مبارکه تامین می شود و عمل به تعهدات توسط این شرکت موجب می شود سایر تولیدکنندگان ورق هم عرضه مناسب محصولات را در بورس کالا داشته باشند. با این توصیف، آیا باید فولاد مبارکه را مقصر اصلی کمبود ورق دانست؟

بنا به تاکید مسئولان شرکت فولاد مبارکه، این شرکت حتی یک گرم از محصولاتش را در بازار آزاد عرضه نمی کند، با این حال، برخی افراد به دلیل ضعف سیستم بهین یاب، به اسم تولید کننده، سهمیه دریافت ورق در بورس کالا را دارند و به جای استفاده از ورق در تولید محصولات نهایی، آن را با قیمت گزاف در بازار آزاد می فروشند. این امر، موجب کمبود و گرانی ورق و در نتیجه محصولات مرتبط با لوله و پروفیل شده و بر روی افزایش قیمت کالاهای اساسی که بسته بندی آنها با استفاده از ورق های فلزی انجام می شود از جمله تن ماهی، روغن و… نیز تاثیرگذار است.

اکنون پرسش اساسی این است: چرا با وجود ابلاغ اخیر شیوه نامه بازار فولاد که بر اساس آن، فروش محصولات فولادی خصوصا مواد اولیه خارج از بورس کالا ممنوع است، همچنان فروش برخی محصولات خارج از بورس با قیمت های گزاف تداوم دارد و هنوز شاهد گرانی ورق در بازار آزاد هستیم؟ همه اینها در حالی است که اتفاقا کشور با مازاد تولید ورق فولادی مواجه است اما اکنون به بهانه کمبود ورق و قوطی فلزی، حتی کالاهای اساسی و روزمره مردم، تحت تاثیر این سودجویی و نظارت نامناسب قرار گرفته است.

در این رابطه، برخی مسئولان دادستانی کل کشور معتقدند اصل این شیوه نامه مشکل دارد، بسیاری بندهای آن نیازمند اصلاح است و هنوز اجرایی نشده است. بر این اساس، با وجود جلسات برگزار شده با فولاد مبارکه و اقدامات این شرکت، هنوز دولت به یک مصوبه در مورد تنظیم بازار ورق که منفعت تولیدکنندگان و مصرف کنندگان، هر دو را تامین کند، نرسیده است. بنابراین برخورد با گرانی های نامتعارف بازار فولاد، رسیدگی به آن از سوی سازمان تعزیرات را ضروری می سازد.

از سوی دیگر برخی فعالان اقتصادی و صنعتی کشور بر این باورند افزایش قیمت کالاها در بورس، ربطی به میزان عرضه و تقاضا ندارد و گرانی‌ های ارزی و کمبود عرضه، تلاطم قیمتی و جهش قیمتی این محصولات را بیشتر کرده است. به اعتقاد این کارشناسان، هر چند نگرانی مردم و مسئولان از فولاد، ناشی از گرانی و کمبود است، اما در حال حاضر کمبود فولاد نداریم چرا که واردات فولاد چین در 9 ماهه اول امسال (99)، نسبت به 13 سال قبل، 10 برابر شده و صادرات فولاد ایران به چین هم حدود 6 درصد بوده است. به گفته این فعالان، کسانی که از بورس کالا خرید و فروش می ‌کنند، همگی دارای کد و هویت هستند و تنها عامل ناشناخته در بورس کالا، قیمت جهانی و قیمت دلار است.

در مجموع، با توجه به اهمیت بسته بندی خصوصا در زمینه قوطی های فلزی که بخش مهمی از کالاهای اساسی و روزمره در حوزه مواد غذایی و… را شامل می شود از یک سو، و وضعیت عرضه ورق های فولادی با توجه به شیوه نامه ساماندهی بازار فولاد از سوی دیگر، به نظر می رسد برای جلوگیری از فشار اقتصادی بیشتر به تولیدکنندگان و مصرف کنندگان و نیز سوء استفاده و سودجویی در این بازار، نظارت بر تولید و عرضه صحیح ورق در بازار بورس و بازار آزاد و نیز کنترل قیمت محصولات بسته بندی شده فلزی از سوی دولت و نهادهای ناظر، ضروری است.

3.5/5
2رای
این پســت برای شما مفیــد بود ؟
  • 5عالی بود
  • 3خوب بود
  • 2معمولی بود
  • 1بد بود

پیشنهاد می کنیم مطالعه کنید

0

سوالات و نظرات کاربران

نمایش موافق ترین ها
    0

    سوالات و نظرات کاربران

    اختیاری

    اشتراک گذاری

    تماس 03135155000 03135156000 0