نحوه استفاده از چسب ماستیک؛ راهنمای کامل

نحوه استفاده از چسب ماستیک تاثیر مستقیمی بر چسبندگی، دوام و کیفیت آب بندی درز دارد. ماستیک های ساختمانی برای پر کردن و درزبندی محل اتصال مصالح مختلف مانند بتن، فلز، سنگ، آجر و برخی سطوح ساختمانی به کار می روند، اما روش اجرا باید با نوع محصول هماهنگ باشد؛ زیرا ماستیک های پلی یورتان، اکریلیک و سایر ترکیبات از نظر شرایط سطح و زمان گیرش یکسان نیستند. پیش از اجرا باید گرد و غبار، روغن، چربی، پوشش سست و آلودگی هایی که مانع چسبندگی می شوند از سطح حذف شوند. این موضوع در پروژه های فلزی نیز اهمیت دارد؛ زیرا در کنار عواملی مانند قیمت آهن، اجرای نادرست درزبندی می تواند هزینه تعمیر و دوباره کاری را افزایش دهد. Sika برای درزگیرهای پلی یورتان خود بر تمیز، سالم و عاری بودن سطح از عوامل مزاحم چسبندگی تاکید می کند.

روش استفاده از چسب ماستیک معمولا شامل آماده سازی درز، آماده کردن کارتریج یا محصول، تزریق یکنواخت، صاف کردن ماستیک در حالت تازه و پاک کردن اضافات است. در کاربردهایی مانند آب بندی بتن، ابعاد درز و استفاده از فوم پشت بند نیز اهمیت دارند؛ زیرا چسبیدن ماستیک به کف و دو دیواره درز می تواند عملکرد حرکتی آن را مختل کند. پس از اجرا باید زمان کافی برای تشکیل پوسته و گیرش کامل در نظر گرفته شود و نباید یک زمان خشک شدن ثابت را به همه محصولات تعمیم داد؛ برای نمونه، یک درزگیر پلی یورتان Sika حدود 3 تا 6 ساعت زمان بدون چسبندگی سطحی و 5 تا 7 روز زمان گیرش نهایی دارد. در ادامه این مقاله از مرکزآهن، نحوه استفاده از چسب ماستیک را مرحله به مرحله بررسی می کنیم.

نحوه استفاده از چسب ماستیک

نحوه استفاده از چسب ماستیک با بررسی محل اجرا و انتخاب محصول مناسب آغاز می شود. ابتدا باید مشخص شود درز مورد نظر ثابت است یا در معرض حرکت، لرزش و تغییر ابعاد قرار دارد؛ زیرا ماستیک مورد استفاده در یک اتصال ثابت با درزهای حرکتی یکسان نیست. در محل هایی مانند درز انقطاع، درزهای پیرامونی، اتصال بتن به فلز یا محل عبور تاسیسات، عرض و عمق درز باید قبل از اجرا کنترل شود. سطح نیز باید محکم، تمیز و فاقد گرد و غبار، روغن، گریس، رنگ پوسته شده و ذرات سست باشد. در درزهای عمیق معمولا از فوم پشت بند استفاده می شود تا عمق مصرف ماستیک کنترل شود و چسب فقط به دو دیواره جانبی متصل شود. Sika نیز برای درزگیرهای الاستیک، آماده سازی صحیح سطح و کنترل هندسه درز را از عوامل موثر بر عملکرد نهایی معرفی می کند.

پس از آماده سازی، کارتریج یا بسته ماستیک داخل گان مناسب قرار می گیرد و نازل با زاویه و قطر متناسب با عرض درز برش داده می شود. چسب باید به صورت یکنواخت و پیوسته از انتهای درز تزریق شود تا فضای خالی و حباب هوا باقی نماند. بلافاصله پس از اجرا و پیش از تشکیل پوسته، سطح ماستیک با ابزار مناسب صاف می شود تا تماس آن با دیواره ها کامل شود. اضافات نیز باید در همان مرحله تازه بودن پاک شوند؛ زیرا پس از سفت شدن، تمیزکاری دشوارتر خواهد بود. در پایان، محل اجرا تا رسیدن محصول به گیرش کافی از آب، گرد و غبار، حرکت شدید و تماس زودهنگام محافظت می شود. زمان خشک شدن نهایی باید دقیقا از برگه فنی همان محصول بررسی شود.

آماده سازی سطح

آماده سازی سطح اولین مرحله مهم در استفاده از چسب ماستیک است و مستقیما بر میزان چسبندگی و دوام نهایی درز تاثیر می گذارد. سطح مورد نظر باید محکم، خشک و عاری از گرد و غبار، روغن، گریس، زنگ، رنگ پوسته شده و ذرات سست باشد. در سطوح بتنی، وجود شیره سیمان یا بخش های ضعیف می تواند مانع اتصال مناسب شود؛ بنابراین در صورت نیاز باید سطح با برس سیمی، سنگ زنی یا روش مکانیکی مناسب تمیز شود. در سطوح فلزی نیز زنگ و پوشش های ناپایدار باید برداشته شوند. Sika تاکید می کند که سطح پیش از اجرای درزگیر باید تمیز، خشک و فاقد مواد کاهش دهنده چسبندگی باشد.

اگر درز عمق زیادی دارد، استفاده از فوم پشت بند می تواند عمق ماستیک را کنترل کرده و از چسبیدن آن به کف درز جلوگیری کند. در برخی سطوح متخلخل یا شرایط خاص نیز ممکن است پرایمر لازم باشد؛ بنابراین دستورالعمل محصول باید پیش از اجرا بررسی شود.

آماده سازی چسب

آماده سازی چسب ماستیک به نوع بسته بندی و فرمول محصول بستگی دارد و باید دقیقا مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود. در ماستیک های کارتریجی آماده مصرف، معمولا نیازی به مخلوط کردن وجود ندارد؛ کافی است نوک کارتریج باز شود، نازل روی آن قرار گیرد و سر نازل با زاویه حدود 45 درجه و متناسب با عرض درز برش داده شود. سپس کارتریج داخل گان تزریق قرار می گیرد و با چند بار فشار دادن ماشه، جریان یکنواخت چسب بررسی می شود. در محصولات دو جزئی، اختلاط رزین و هاردنر باید با نسبت تعیین شده انجام شود و استفاده از نسبت تقریبی یا اختلاط ناقص می تواند مانع گیرش صحیح ماستیک شود.

در روش استفاده از چسب ماستیک، دمای محصول نیز اهمیت دارد؛ چسب بسیار سرد معمولا سخت تر تزریق می شود و کنترل آن دشوارتر است. قبل از اجرا، تاریخ مصرف، یکنواختی بافت و سلامت بسته بندی بررسی شود. اگر محصول پوسته بسته، سفت یا از حالت طبیعی خارج شده باشد، بهتر است از آن استفاده نشود.

اعمال چسب ماستیک

اعمال چسب ماستیک باید به صورت یکنواخت و پیوسته انجام شود تا داخل درز حباب، فضای خالی یا ناحیه بدون چسب باقی نماند. پس از آماده شدن سطح و کارتریج، نازل داخل درز قرار می گیرد و گان با فشار ثابت حرکت داده می شود. بهتر است تزریق از عمق درز به سمت بیرون انجام شود تا ماستیک به خوبی با دو دیواره جانبی تماس پیدا کند و هوا در پشت آن محبوس نشود. سرعت حرکت گان باید با میزان خروج چسب هماهنگ باشد؛ حرکت سریع باعث کمبود ماستیک و حرکت بسیار کند موجب تجمع و مصرف اضافی می شود. در درزهای عمیق، فوم پشت بند باید پیش از تزریق نصب شده باشد تا عمق چسب کنترل شود.

در روش استفاده از چسب ماستیک، قطع و وصل مکرر جریان چسب توصیه نمی شود، زیرا می تواند نقاط ضعیف در امتداد درز ایجاد کند. پس از پر شدن درز، سطح ماستیک باید کمی بالاتر از سطح نهایی باقی بماند تا در مرحله صاف کاری بتوان آن را شکل داد. برای درزهای طولانی نیز بهتر است کار بدون وقفه و در بخش های قابل کنترل انجام شود.

صاف کردن چسب

صاف کردن چسب ماستیک باید بلافاصله پس از تزریق و پیش از تشکیل پوسته سطحی انجام شود. هدف این مرحله فقط زیباتر کردن ظاهر درز نیست؛ ابزار صاف کننده باید ماستیک را به دیواره های درز فشار دهد تا تماس کامل ایجاد شود و حفره یا فضای خالی باقی نماند. برای این کار می توان از کاردک یا ابزار مخصوص پرداخت درز استفاده کرد و آن را با فشار یکنواخت در امتداد مسیر حرکت داد. شکل نهایی ماستیک بهتر است کمی مقعر و منظم باشد تا ضمن حفظ ضخامت مناسب، امکان تغییر شکل درز نیز فراهم شود. استفاده از فشار بیش از حد می تواند مقدار زیادی از چسب را خارج کرده و ضخامت موثر آن را کاهش دهد.

در نحوه استفاده از چسب ماستیک، زمان صاف کاری اهمیت زیادی دارد. اگر سطح چسب شروع به پوسته بستن کرده باشد، دستکاری مجدد ممکن است باعث کشیدگی، ترک سطحی یا ظاهر نامنظم شود. همچنین نوع ابزار و ماده کمکی برای صاف کردن باید با دستورالعمل سازنده هماهنگ باشد؛ زیرا بعضی ترکیبات می توانند روی گیرش یا چسبندگی ماستیک اثر بگذارند.

پاکسازی اضافات

پاکسازی اضافات چسب ماستیک بهتر است بلافاصله پس از اجرا و پیش از خشک شدن کامل انجام شود. در این مرحله باید چسبی که از لبه درز بیرون زده یا روی سطح اطراف پخش شده است با کاردک، پارچه یا ماده پاک کننده سازگار با نوع ماستیک برداشته شود. در ماستیک های پایه آب، معمولا تمیزکاری چسب تازه ساده تر است، اما در ترکیبات پلی یورتان یا حلالی ممکن است به پاک کننده توصیه شده توسط سازنده نیاز باشد. استفاده از حلال نامناسب می تواند به رنگ، سنگ، پلاستیک یا پوشش سطح آسیب بزند؛ بنابراین قبل از مصرف باید روی بخش کوچکی آزمایش شود.

در نحوه استفاده از چسب ماستیک، استفاده از نوار چسب در دو طرف درز می تواند مرحله پاکسازی را بسیار آسان تر کند. نوار باید بلافاصله پس از صاف کردن ماستیک و قبل از تشکیل پوسته برداشته شود. اگر چسب کاملا سفت شده باشد، معمولا پاکسازی مکانیکی با ابزار مناسب لازم است و باید با احتیاط انجام شود تا سطح اصلی خراشیده نشود.

خشک شدن و سفت شدن

خشک شدن و سفت شدن چسب ماستیک مرحله ای است که نباید با عجله یا یک زمان ثابت برای همه محصولات ارزیابی شود. سرعت گیرش به نوع ماستیک، ضخامت اجرا، دما، رطوبت و شرایط سطح بستگی دارد. در بسیاری از ماستیک های پلی یورتان تک جزئی، واکنش با رطوبت هوا انجام می شود و ابتدا سطح چسب پوسته می بندد، سپس گیرش از بیرون به داخل ادامه پیدا می کند. برای نمونه، Sika برای Sikaflex-11 FC+ در دمای 23 درجه و رطوبت نسبی 50 درصد، زمان تشکیل پوسته حدود 70 دقیقه و سرعت گیرش تقریبی 3.5 میلی متر در 24 ساعت اعلام کرده است؛ بنابراین خشک شدن ظاهری به معنی گیرش کامل نیست. پس از استفاده از چسب ماستیک، بهتر است تا رسیدن محصول به استحکام کافی از تماس آب، فشار مکانیکی، کشش درز یا رنگ آمیزی زودهنگام جلوگیری شود. در هوای سرد یا خشک، زمان گیرش می تواند افزایش یابد. ملاک نهایی همیشه برگه فنی همان محصول و شرایط واقعی محل اجرا است.

نکات کلیدی در استفاده از چسب ماستیک

برای رسیدن به نتیجه مطلوب، استفاده از چسب ماستیک فقط به تزریق محصول داخل درز محدود نمی شود و باید شرایط سطح، نوع درز و مشخصات فنی محصول همزمان در نظر گرفته شوند. یکی از مهم ترین نکات، انتخاب ماستیک متناسب با محل اجرا است؛ زیرا محصول مناسب درزهای متحرک، نمای ساختمان، محیط مرطوب یا اتصال مصالح مختلف ممکن است ویژگی های متفاوتی داشته باشد. موارد استفاده از چسب ماستیک باید با دامنه کاربرد اعلام شده توسط سازنده تطبیق داده شود. سطح نیز باید کاملا سالم، تمیز و بدون گرد و غبار، روغن و اجزای سست باشد. استفاده از پرایمر برای همه سطوح الزامی نیست و تنها زمانی باید انجام شود که سازنده محصول یا آزمایش چسبندگی آن را ضروری بداند.

در زمان اجرا، چند نکته عملی اهمیت بیشتری دارند:

1. برای درزهای عمیق از فوم پشت بند مناسب استفاده کنید تا اتصال سه طرفه ایجاد نشود.
2. ماستیک را با جریان پیوسته تزریق کنید تا هوا داخل درز محبوس نشود.
3. صاف کاری را در زمان مجاز و پیش از تشکیل پوسته انجام دهید.
4. دمای محیط و سطح را با محدوده مجاز درج شده در برگه فنی محصول تطبیق دهید.
5. ماستیک تازه را تا رسیدن به گیرش مناسب از آب، گرد و غبار و حرکت شدید محافظت کنید.
6. زمان خشک شدن محصولات مختلف را یکسان فرض نکنید.

رعایت این موارد در روش استفاده از چسب ماستیک احتمال جداشدگی از دیواره، حباب، ترک و کاهش عمر آب بندی را کم می کند. در نهایت، یک دستور ثابت برای انواع ماستیک وجود ندارد و مشخصات فنی همان محصول باید مبنای اصلی اجرا باشد.

سوالات متداول