دسترسی سریع به محتوای این مطلب
بتن ریزی از جمله مراحل مهم شروع عملیات پروژه هنگام ساخت سازه های بتنی است. دقت در انجام روش های بتن ریزی از اصول حیاتی ساختمان سازی محسوب می شود. کیفیت، مقاومت و دوام نهایی بتن به آشنایی با انواع روش های بتن ریزی و نحوه اجرای آن ها بستگی دارد. ایراد در بتن ریزی منجر به عدم یکنواختی ترکیب بتن می شود و حتی بر توزیع آن در قالب های مخصوص اثر می گذارد. در این مقاله قصد داریم شما را با انواع روش های بتن ریزی و نحوه انجام آن ها آشنا کنیم. به کمک این مطلب، مهندسان و مسئولان پروژه می توانند با دقت بیشتر عمل کرده و بر کیفیت کار خود بیفزایند. با توجه به افزایش روزافزون قیمت آهن، بهبود کیفیت کار در مراحل مختلف ساخت و ساز از جمله بتن ریزی و حذف خطاهای رایج، به کاهش هزینه های کل پروژه کمک شایانی می کند.
روش های مختلف بتن ریزی، مجموعه ای از فرایندها از قبیل تهیه، ترکیب، انتقال و ریختن بتن با کیفیت برای ساخت سازه را شامل می شوند. اجرای این مراحل باید با دقت و سرعت یکنواخت انجام گیرد تا یکپارچگی ساختار بتن حفظ شود. در واقع می توان گفت تضمین دوام و مقاومت سازه در همین مرحله مشخص می گردد. به طور کلی مراحل بتن ریزی شامل یکسری عملیات مشخص است که به طور پیوسته انجام می گیرد. ابتدا باید آماده سازی قالب ها به عنوان سازه های موقت برای نگهداری بتن تا زمان سفت شدن آن انجام شود. سپس نوبت به تهیه و اختلاط بتن می رسد. محصول نهایی که حاصل ترکیب سیمان، شن، آب، ماسه و افزودنی های شیمیایی دیگر است به کمک کامیون و یا پمپ های مخصوص انتقال بتن به محل مورد نظر منتقل می شود. حالا بتن به طور منظم و یکنواخت در فضای مشخص به صورت لایه لایه ریخته می شود. در نهایت، ویبره زنی، تسطیح و پرداخت بتن به منظور ایجاد سطحی صاف و بدون حباب هوا انجام می گیرد تا مقاومت بتن افزایش یابد.
روش های مختلف بتن ریزی استخر، ساختمان، بناهای دیگر و همچنین عمل آوری آن را می توان نقطه تمایز پروژه های گوناگون در نظر گرفت. از جمله مواردی که هنگام انتخاب بین روش های بتن ریزی باید مد نظر قرار گیرد می توان به نوع قالب بتن، شیوه آرماتوربندی پروژه، ارتفاع بتن ریزی و فاصله محل ترکیب مواد اولیه تا تخلیه محصول اشاره کرد. دقت و توجه به هر کدام از این عوامل می تواند در انتخاب روش برتر به مهندسان پروژه کمک کند. در ادامه به بررسی هر یک از روش های بتن ریزی و نکات مربوط به آن ها می پردازیم.
با وجود پیشرفت تکنولوژی و ابداع روش های مختلف، هنوز هم روش ساخت بتن دستی و انتقال آن با دامپر یا فرغون در مواقع خاص، کاربرد مخصوص به خود را دارد. اگر یک پروژه غیر سازه ای کوچک یا با حجم محدود در دست دارید می توانید بتن ریزی با چرخ دستی را انتخاب کنید. البته مطابق با مبحث نهم مقررات ملی ساختمان باید توجه داشت که این روش تنها برای حجم بتن کمتر از 300 لیتر مجاز است. چنانچه پروژه شما سازه ای است و یا با حجم بتن بالاتری سر و کار دارید این شیوه مناسب کارتان نیست. کلیه مراحل در این زمان توسط نیروی انسانی انجام می شود. بنابراین باید از مهارت نیروی کار و مسیر مناسب برای حرکت فرغون، چرخ دستی و دامپر ( ماشین حمل مصالح) اطمینان حاصل کنید. از جمله نکات مهم در بتن ریزی با چرخ دستی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
بتن ریزی با شوت یا ناوه شیب دار به عنوان یکی از رایج ترین انواع روش های بتن ریزی محسوب می شود. در این شیوه، بتن به کمک یک ناوه یا شوت به محل تخلیه ریخته می شود و کارگران به کمک بیل، سطح آن را صاف می کنند تا یکنواختی مطلوبی حاصل شود. در واقع شوت به سطح شیبدار فلزی یا پلاستیکی گفته می شود که زاویه مشخصی نسبت به سطح افق دارد. سطح مقطع آن نیز تقریبا نیم دایره است تا حرکت بتن به سمت پایین راحت تر صورت گیرد. حتما باید دقت شود که درز ورق های فلزی ناوه به خوبی آب بندی شود تا حین کار از نشتی بتن جلوگیری گردد. از ناوه برای بتن ریزی در هوای گرم یا سرد هنگام اجرای فونداسیون ساختمان، طراحی پیاده روها و کف سازی خیابان ها استفاده می شود.
روش بتن ریزی شاتکریت یکی از روش های پرکاربرد و مقاوم ساخت بتن است. این شیوه در پروژه های عمرانی، جاده ها، تونل سازی و دیوار بتنی استفاده می شود. در روش شاتکریت، بتن آماده به کمک پمپ و با استفاده از یک نازل در حجم مشخص و با فشار به سطح منتقل می شود. در روش های قدیمی به دلیل استفاده از دو نازل جهت پاشیدن بتن و آب بر سطح مورد نظر، گرد و غبار بسیاری به وجود می آمد که برای افراد حاضر در محل خطرناک بود. اما شاتکریت این معضل را به راحتی حل کرده و کیفیت کار را تا حد زیادی افزایش داده است. از انواع روش های بتن ریزی شاتکریت می توان به شاتکریت خشک، تر و الیافی اشاره کرد. لازم به ذکر است از این شیوه برای ترمیم و مقاوم سازی سازه های بتنی نیز استفاده می شود.
بتن ریزی با دکل به صورت هوایی، مخصوص پروژه هایی با حجم بتن زیاد و یا ساختمان های مرتفع و برج های بلند است. این روش برای بتن ریزی در ارتفاع، سقف و ستون های طبقات بالایی کاربرد بسیار دارد. پمپ دکل به صورت ثابت بر سطح زمین قرار می گیرد و پس از اتصال به میکسر می تواند حجم مشخصی از بتن را با فشار بکنواخت بر سطح مورد نظر پمپاژ کند. به کمک حرکت چرخشی میکسرها، بتن خشک نمی شود و کیفیت آن حفظ می گردد. این ویژگی می تواند هنگام بتن ریزی در هوای سرد یک مزیت عالی محسوب شود؛ چرا که به حفظ ویژگی های مکانیکی و شیمیایی بتن کمک می کند.
بتن ریزی پیش ساخته در پروژه های مختلفی با هدف کاهش زمان ساخت، کمتر شدن هزینه های ساخت و ساز، کاهش نیاز به نیروی انسانی و افزایش کیفیت نهایی کار استفاده می شود. بتن پیش ساخته در کارخانه با دقت لازم آماده می شود و در قالب های مخصوص، تهیه و عمل آوری می گردد. سپس به راحتی به محل مورد نظر، منتقل و نصب می شود. این روش برای ساخت دیوارها، ستون، دال و تیرک ها استفاده می گردد. این شیوه به دلیل استفاده از بتن پیش ساخته، می تواند دوام، استحکام و انعطاف پذیری طراحی پروژه را به صورت قطعی تصمین کند و با کمترین نیاز به نیروی انسانی و نگهداری، روند کار را ادامه دهد.
بتن ریزی با قالب لغزنده از پیشرفته ترین روش های بتن ریزی در ساخت و ساز است. در این شیوه، قالب لغزنده به صورت هیدرولیک در طول سازه به صورت پیوسته حرکت می کند. از انواع این قالب می توان به قالب های لغزنده افقی، عمودی، رونده و پرنده اشاره کرد. به کمک این روش می توان بتن ریزی برج های مرتفع، سیلوها، پل ها، تونل ها، مخازن آب و دیوار پشت سدها را انجام داد. استحکام سازه با قالب لغزنده بتن بسیار افزایش می یابد چرا که این قالب ها تحمل بار بالایی دارند. سرعت در اجرای پروژه، کاهش هزینه های داربست و نیروی کار، ایمنی بیشتر و کیفیت بالاتر از مزایای روش های بتن ریزی با قالب لغزنده است. محدودیت در طراحی، پیچیدگی اجرا و نیاز به تجهیزات خاص مانند جک های هیدرولیکی از معایب این شیوه بتن ریزی است.
از میان انواع روش های بتن ریزی، سریع ترین شیوه به بتن ریزی با پمپ زمینی تعلق می گیرد. در این روش از پمپ های ثابت شده بر روی زمین استفاده می شود و تجهیزاتی همچون شلنگ، نازل، مخزن، پمپ و لوله مورد نیاز است و نیرو محرکه پمپ نیز از نوع الکتریکی یا دیزلی می باشد. این روش برای پروژه هایی با محدودیت فضا بسیار ایده آل است. پمپ های زمینی در ظرفیت های گوناگون تولید می شوند. یک پمپ قوی می تواند بتن را به صورت عمودی تا ارتفاع 80 متر و به صورت افقی تا 350 متر بتن را پمپاژ کند. کاهش دورریز بتن، افزایش دقت در ریختن بتن در محل مورد نظر، قابلیت استفاده در محیط های مرتفع با دسترسی سخت و صرفه جویی در هزینه حمل از جمله مزایای بتن ریزی با پمپ زمینی است.
ماله پروانه ای یک وسیله مکانیکی است که می تواند سطح بتن ریخته شده را صاف و هموار کند. در حقیقت این وسیله بهترین انتخاب برای کف سازی سطوح گسترده در پروژه هایی مانند سیلوها یا سالن های ورزشی است. این ماله تیغه هایی دارد که باید به طور منظم بر سطح چرخانده شود تا کیفیت نهایی حاصل شود. از انواع این ماله پروانه ای می توان به نوع برقی، بنزینی، دیزلی و موتوری اشاره کرد. به کمک این شیوه از ایجاد ترک و شیار بر سطح بتن جلوگیری می شود البته به شرط آن که با دقت و نظارت کافی انجام شود؛ در غیر این صورت سطح بتن دچار ترک های عمیق و آسیب جدی می شود. کاهش گرد و غبار حاصل از فرسودگی سطح، افزایش بازدهی، جلوگیری از شکستگی بتن و متراکم ساختن یکنواخت آن از مزایای این روش بتن ریزی است.
استفاده از باکت در بتن ریزی های حجیم با فاصله نسبتا کوتاه کاربرد دارد. از میان انواع روش های بتن ریزی، این شیوه به عنوان بهترین روش برای کاهش دخالت مستقیم نیروی انسانی در بتن ریزی شناخته می شود. باکت ها ظرفیت های مختلفی از 500 تا 1500 لیتر دارند. از این روش در حفاری چاه و نیروگاه های برقی و آبی استفاده می شود. روش کار به این صورت است که باکت به جرثقیل وصل می شود و بتن عمل آوری شده وارد محفظه باکت می گردد. سپس بتن به کمک یک ناوه با شیب مشخص به محل مورد نظر ریخته می شود. اندازه دهانه بازشو باید بیشتر از 3 برابر طول باکت و 5 برابر قطر بزرگترین دانه بتن باشد.
از میان انواع روش های بتن ریزی، تنها روش بتن ریزی با لوله ترمی برای انجام عملیات زیر آب مناسب است. در این شیوه از لوله مخصوص ترمی (Tremie) که یک لوله انعطاف ناپذیر و نفوذ ناپذیر برای آب است استفاده می شود. لوله ترمی قطری برابر با 20 الی 30 سانتی متر دارد که یک سر آن درون آب و سر دیگر بیرون از آب قرار دارد و متصل به قیف است که بتن را به زیر آب منتقل می کند. پس از بتن ریزی و اتمام کار برای آب بندی، کیسه های شن و ماسه توسط غواصان به درون آب منتقل می شود. از این روش برای شمع کوبی، ساخت آب بند سدها و پایه های عمیق پل ها بهره می برند. البته باید توجه داشت در صورتی که جریان آب شدید باشد بتن ریزی با لوله ترمی کارایی لازم را ندارد و باید به گونه ای خاص از تماس جریان آب با بتن تازه ریخته شده ممانعت به عمل آورد.
بتن ریزی با تسمه نقاله در پروژه های عمرانی کاربرد بسیار دارد. در واقع تسمه نقاله که یک صفحه فلزی یا پلاستیکی است روی یک مسیر مشخص ریل مانند به کمک نیروی الکتریکی حرکت می کند. به این صورت بتن آماده، طول ریل را طی کرده و با سرعت یکنواخت در انتهای مسیر ریخته می شود. سرعت این حرکت بین 90 الی 230 متر بر دقیقه است. گاهی ممکن است ساختار بتن بر سطح تسمه نقاله جدا شود و پیوستگی خود را از دست بدهد. در این صورت کیفیت کار افت پیدا می کند و باید یه کمک یک قیف درخروجی تسمه از جداشدگی بتن جلوگیری کرد.
انتخاب بهترین روش از میان انواع روش های بتن ریزی یک شیوه واحد نیست. در حقیقت هر روش باید متناسب با نوع و موقعیت پروژه، میزان بودجه و هزینه، نحوه دسترسی و سختی کار، فاصله عمل آوری بتن تا محل تخلیه و دیگر شرایط محیطی انتخاب شود. بدون در نظر گرفتن موارد مهم، انتخاب یک شیوه بتن ریزی خاص می تواند به جای سودآوری و حفظ کیفیت، نتیجه معکوس داشته باشد. به عنوان مثال برای بتن ریزی پیاده رو استفاده از ناوه بهترین انتخاب است اما برای بتن ریزی زیر آب باید از لوله ترمی استفاده کرد. بنابراین مهندسان پروژه باید با دقت کافی و نظارت مستمر، بهترین شیوه ممکن را برای بتن ریزی انتخاب کنند.
در این مقاله از مرکزآهن به بررسی انواع روش های بتن ریزی پرداختیم و دریافتیم که هر شیوه متناسب با شرایط موجود می تواند مزایای مخصوص به خود را داشته باشد. آشنایی بیشتر با جزئیات هر روش می تواند به شما کمک کند تا با توجه به بودجه و نیروی کار، به صرفه ترین روش را برگزینید تا هم هزینه های خود را کاهش دهید و هم بهترین کیفیت بتن ریزی را شاهد باشید.
سوالات متداول
روش بتن ریزی با دکل یا پمپ زمینی برای سازه هایی با ارتفاع بالا مناسب است.
برای ستون و تیر ها، بتن ریزی پیش ساخته بهترین انتخاب است.
بتن ریزی با قالب لغزنده برای سیلوها و دیوارهای بلند بیشترین کاربرد را دارد.
در پروژه های غیر سازه ای و کم حجم، بتن ریزی با چرخ دستی یا دامپر می تواند بهترین انتخاب باشد.
بتن ریزی شاتکریت بهترین روش برای ترمیم و مقاوم سازی سازه ها در پروژه های عمرانی است.
با بیش از 4 سال مهارت و تجربه در زمینه "سئو کپی رایتینگ محتوا" توانستهام به خلق محتوای ارزشمند و تخصصی در حوزههای مختلف بپردازم. هدف من کمک به بهبود سئوی وب سایتها و افزایش تعامل کاربران با کسب و کارهای معتبر است.