بایدها و نبایدهای راهرو سرپوشیده موقت

به‌ طور کلی در هنگام اجرای هر پروژه‌ ساخت‌ و ساز برای افزایش ایمنی به ‌خصوص برای افرادی که از کنار پروژه عبور می‌‌کنند باید تمهیدات حفاظتی مانند راهرو سرپوشیده موقت و … احداث شود. این امر باعث می‌‌شود از برخورد مصالح احتمالی هنگام پرتاب ناگهانی به رهگذران و کارگران حاضر در محوطه پروژه و ایجاد خسارات جانی جلوگیری شود، بنابراین حفاظت از الزامات هر پروژه عمرانی در حین اجرا است. هر چند متأسفانه در برخی پروژه‌‌ها شاهد عدم رعایت این مساله هستیم که باعث حوادث جبران‌ناپذیری می‌شود.

مشاهده نسخه pdf بایدها و نبایدهای راهرو سرپوشیده موقت

راهرو سرپوشیده موقت چیست؟

راهرو سرپوشیده موقت یکی از انواع سازه‌های حفاظتی است که به‌ صورت موقت در پیاده‌روها و سایر محل‌‌های گذر برای جلوگیری از خطر ریزش مصالح، وسایل و تجهیزات ساختمانی و برخورد آن به افراد در مجاور کارگاه ساختمانی اعم از کارگران یا عابران معمولی احداث می‌شود.

راهرو سرپوشیده موقت باید چه خصوصیاتی داشته باشد؟

راهرو سرپوشیده موقت از سرپوش‌های حفاظتی بسیار مهم محسوب می‌شود که باید طبق استانداردهای خاصی ساخته شود. این راهروها باید با توجه به ارتفاع و وضعیت پروژه طوری طراحی و ساخته شوند که بتوانند از ریزش مصالح و ابزار کار بر روی سر افراد به ‌خوبی جلوگیری کنند و هیچ خطری متوجه کسانی که از زیر این راهروها عبور می‌‌کنند نشود. زاویه راهرو سرپوشیده موقت، باید نسبت به ساختمان در حال ساخت یا تعمیر 30 الی 45 درجه باشد.

در چه مواردی احداث راهرو سرپوشیده موقت امری ضروری است؟

احداث راهرو سرپوشیده موقت در امتداد معابر عمومی در کنار کارگاه‌های ساخت‌ و ساز و تعمیر در موارد زیر الزامی و حتی ضروری است:

• اگر فاصله ساختمان در حال تخریب یا ساخت نسبت به معابر عمومی مثل پیاده‌رو کمتر از 40% ارتفاع ساختمان اولیه باشد.
• اگر فاصله ساختمان در حال تخریب یا ساخت، نسبت به معابر عمومی کمتر از 25% ارتفاع ساختمان نهایی باشد. این مورد طبق نقشه طراحی و اجرا می‌‌شود.
• در مواردی که فواصل گفته شده ساختمان در حال تخریب یا ساخت نسبت به معابر عمومی بیش از حدی که در بندهای قبلی گفته شد، اما با توجه به شرایط پروژه باز هم از نظر واحد بهداشت حرفه‌‌ای پیمانکار یا مهندس ناظر و یا مرجع صدور پروانه ساختمان، احداث راهرو سرپوشیده موقت ضروری باشد.

حداقل ارتفاع راهرو سرپوشیده موقت

هنگامی که می‌خواهیم راهرو سرپوشیده احداث کنیم باید موارد فنی زیر را نیز برای اجرای آن در نظر داشته باشیم:

• حداقل ارتفاع راهرو سرپوشیده موقت 2.5 و حداقل عرض آن باید 1.5 یا نهایتاً هم‌ عرض پیاده‌ روی موجود باشد.
• هیچ‌ گونه مانعی از جمله مصالح ساختمانی که باعث مشکلات عبور و مرور افراد می‌شود نباید در این راهروها قرار بگیرد.
• احداث راهرو سرپوشیده موقت باید به‌ گونه‌‌ای باشد که نور طبیعی یا مصنوعی لازم برای عبور افراد از زیر آن را داشته باشد. در غیر این صورت ممکن است افراد به همدیگر برخورد کرده و زمین بخورند.
• مصالح مورد استفاده برای احداث راهرو سرپوشیده موقت و نوع ساخت آن از نظر مهندسی باید به‌ گونه‌‌ای باشد که بتواند حداقل فشار 700 کیلوگرم بر متر مربع را تحمل کند.
• سایر اجزا مانند دیواره‌ها نیز باید بتوانند این فشار را تحمل نمایند و تخریب نشوند. در صورتی ‌که این موضوع مورد توجه نباشد اگر فردی زیر راهرو باشد و مصالح سنگینی روی سقف آن بریزد احتمال تخریب و خسارت جانی وجود دارد.
• الواری که در ساخت سقف راهرو سرپوشیده موقت به کار می‌‌رود باید حداقل ضخامت 5 سانتی‌متری داشته باشد و طوری کنار هم به کار روند که بتوانند به‌ خوبی از ریزش مصالح به داخل راهرو جلوگیری نمایند.
• سقف راهرو باید از سمت خارجی به ‌وسیله دیواره شیب‌‌داری از چوب یا فلز مقاوم‌ سازی شود که زاویه آن نسبت به سقف باید 30 الی 45 درجه به سمت داخل باشد.
• اگر در راهرو سرپوشیده موقت برای ورود و خروج مصالح، نخاله‌ها و … نیاز به درب‌‌های جانبی است باید توجه داشته باشید که این درب‌ها باید همیشه بسته باشند و تنها در زمانی که تردد افراد کم است آن هم با رعایت کامل جوانب احتیاطی باز شده و موارد از آن عبور داده شوند.

ضرورت احداث درب ‌های جانبی برای راهرو سرپوشیده موقت

تجهیزات و مصالح ساختمانی برای ساخت یک ساختمان یا هر پروژه عمرانی همیشه باید در جایی قرار داده شوند که برای کارگران، عابران پیاده، خودروهای در حال رفت و آمد، تأسیسات عمومی، بناهای مجاور، محیط زیست و… مشکلی ایجاد نکنند.

از طرفی دسترسی به آنها و حمل ‌و نقلشان باید آسان باشد و نباید مانع دسترسی به تجهیزاتی مانند آب، برق، گاز، فاضلاب، مانع دید علائم راهنمایی و رانندگی یا شیرهای آتش ‌نشانی شوند. به ‌همین دلیل درب‌‌های جانبی در هنگام احداث راهرو سرپوشیده زده می‌‌شوند تا همه این موارد راحت‌تر و بهتر رعایت شوند.

در هنگام شب نیز باید از علائم درخشان و چراغ‌‌های قرمز برای اطلاع‌ رسانی به افراد در حال تردد استفاده شود تا خطری ایجاد نگردد. طبق ضوابط شهرسازی پیمانکاران برای احداث یا تعمیر هر ساختمان می‌توانند فقط یک سوم پیاده‌‌رو را آن هم با پیش‌‌بینی کامل تمهیدات و ضوابط ایمنی اشغال نمایند.

از طرفی به ‌دلیل سنگین بودن مصالح و نخاله‌‌ها کارگران نمی‌توانند هر بار برای انتقال بارها از ماشین به محل کارگاه یا برعکس کل پیاده‌رو را دور بزنند. بنابراین باید حتماً درب‌های جانبی در راهرو سرپوشیده احداث شود تا این موارد آسان‌تر و با خطر کمتری انجام شوند.

سایر نکات ضروری برای جلوگیری از خسارات جانی افراد رهگذر

علاوه بر احداث راهرو سرپوشیده موقت باید موارد زیر نیز برای جلوگیری از خطرات ناشی از کارگاه‌های ساختمانی رعایت شود:

• قرار دادن یک یا چند نگهبان با در دست داشتن پرچم‌‌های اعلام خطر در فواصل مناسب
• احداث نرده‌های حفاظتی متحرک در فواصل مناسب نسبت به محوطه خطرناک کارگاه و نصب چراغ‌‌های چشمک‌زن یا سایر علائم هشدار دهنده

اهمیت احداث راهرو سرپوشیده موقت در مقررات ملی ساختمان ایران

در بعضی از کارگاه‌ها حتی با اینکه موارد زیادی برای جلوگیری از خطرهای جانی رعایت می‌‌شود باز هم ممکن است شرایطی ایجاد شود که به دلیل محدودیت فضای کاری احتمال خطر برای همسایگان؛ عابران و اتومبیل‌‌های در حال تردد وجود داشته باشد. خوشبختانه در قوانین نوشته شده در مبحث دوازدهم «مقررات ملی ساختمان ایران» این وضعیت از قبل پیش‌بینی شده است. احداث راهرو سرپوشیده نیز یکی از این موارد است.

چه کسی مسئولیت نظارت بر احداث راهرو سرپوشیده موقت را دارد؟

مسئولیت رعایت ضوابط و مقررات مربوط به ایمنی کارگاه‌‌های ساختمانی که احداث راهرو سرپوشیده موقت نیز یکی از آنها است با مجری یا همان پیمانکار طرح است. در واقع طبق بند «12-1-5-1» در آئین ‌نامه «در هر کارگاه ساختمانی، مجری موظف است اقدامات لازم بـه منظـور حفـظ و تأمین ایمنی را به عمل آورد.»

در توضیحات این بند نیز گفته شده است که «هرگاه یک یا چند کارفرما یا افراد خویش ‌فرما، هم ‌زمان در یک کارگاه ساختمانی مشغول به کار باشند، هر کارفرما در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقـررات ایمنی و حفاظت کار است.

کارفرمایانی که هم ‌زمان در یک کارگاه ساختمانی مشغول فعالیت هستند، باید در اجرای مقررات مذکور با یکدیگر همکاری نموده و مجری یا پیمانکار اصلی نیز، مسئول ایجاد هماهنگی بین آنها است. برقراری بیمه مسئولیت مدنی و شخص ثالث از مسئولیت‌‌های مجری، کارفرما و مسئولین مربوطه نمی‌‌کاهد».

سخن آخر

همانطور که ملاحظه کردید بسته به شرایط یک کارگاه ساختمانی نسبت به محیط اطراف و ارتفاع ساختمان، احداث راهرو سرپوشیده موقت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علاوه بر احداث راهرو سرپوشیده موقت رعایت نکات فنی ضروری برای ساخت یک راهروی استاندارد نیز بسیار مهم است. رعایت همه این موارد باعث می‌‌شود که خسارات جانی و جبران‌ناپذیر به حداقل ممکن برسد.