تفاوت سندبلاست و شات بلاست چیست؟

در صنایع فلزی، نفت و گاز، ساختمان سازی و حتی تولید قطعات صنعتی، آماده سازی سطح پیش از رنگ آمیزی، پوشش دهی یا آبکاری نقش بسیار مهمی در دوام و کیفیت نهایی کار دارد. در این میان یکی از پرسش های رایج میان کارفرمایان و مجریان پروژه ها این است که تفاوت سندبلاست و شات بلاست دقیقا در چیست و کدام روش برای شرایط خاص آن ها مناسب تر است. انتخاب اشتباه در این مرحله می تواند باعث کاهش چسبندگی رنگ، ایجاد خوردگی زودهنگام و افزایش هزینه های تعمیر و نگهداری شود، بنابراین شناخت دقیق این دو فرایند اهمیت بالایی دارد.

اگرچه در نگاه اول ممکن است فرق سندبلاست و شات بلاست تنها به نوع مواد ساینده مربوط باشد، اما در واقع تفاوت های اساسی تری میان این دو روش وجود دارد. نوع دستگاه، نحوه پرتاب ذرات، شدت و زاویه برخورد با سطح، میزان زبری ایجاد شده و حتی سرعت اجرای کار در هر روش متفاوت است. به همین دلیل مقایسه سندبلاست و شات بلاست باید با در نظر گرفتن نوع قطعه، جنس سطح، ابعاد پروژه و هدف نهایی از تمیزکاری یا زبرسازی انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد.

از طرف دیگر، برخی افراد تصور می کنند تفاوت شات بلاست و سندبلاست فقط در کاربردهای صنعتی بزرگ یا کوچک خلاصه می شود، در حالی که هر یک از این روش ها مزایا، محدودیت ها و حوزه های کاربرد مشخصی دارند. شناخت این تفاوت ها به شما کمک می کند تصمیمی آگاهانه بگیرید و از نظر فنی و اقتصادی انتخاب بهینه تری داشته باشید. اگر می خواهید با جزئیات کامل هر روش، مزایا و معایب آن ها آشنا شوید، در ادامه مقاله همراه ما باشید.

تفاوت شات بلاست و سندبلاست

برای درک دقیق تفاوت شات بلاست و سندبلاست باید ابتدا با ماهیت هر دو فرایند آشنا شویم و بدانیم هدف اصلی از اجرای آن ها چیست. بسیاری از کاربران زمانی که با عبارت سندبلاست چیست روبه رو می شوند، آن را صرفا یک روش تمیزکاری ساده تصور می کنند، در حالی که هر دو روش نقش مهمی در آماده سازی تخصصی سطوح فلزی و بتنی دارند. فرق سندبلاست و شات بلاست در ساختار اجرایی، نوع پرتاب ذرات و نتیجه نهایی سطح کاملا قابل مشاهده است و نمی توان آن ها را جایگزین مستقیم یکدیگر دانست.

در مقایسه سندبلاست و شات بلاست باید به فاکتورهایی مانند شدت ضربه، یکنواختی زبری، سرعت اجرا، میزان کنترل اپراتور و حتی شرایط محیطی توجه کرد. هر کدام از این روش ها برای پروژه های خاصی طراحی شده اند و انتخاب صحیح آن ها می تواند عمر مفید سازه را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در ادامه به صورت جداگانه و دقیق تر به بررسی تفاوت ها می پردازیم.

نوع مواد ابزاری

در سندبلاست معمولا از مواد ساینده ای مانند سیلیس، اکسید الومینیوم، گارنت یا سرباره های صنعتی استفاده می شود که به وسیله هوای فشرده با سرعت بالا به سطح پرتاب می شوند. این مواد غالبا یک بار مصرف یا با دفعات محدود قابل استفاده هستند و اندازه دانه بندی آن ها بر میزان زبری سطح تاثیر مستقیم دارد.

در مقابل، در شات بلاست از ساچمه های فولادی یا چدنی استفاده می شود که به صورت مکانیکی و با نیروی گریز از مرکز به سطح برخورد می کنند. این ساچمه ها چندین بار قابل بازیافت و استفاده مجدد هستند. همین تفاوت در نوع مواد ساینده یکی از اصلی ترین موارد در فرق سندبلاست و شات بلاست به شمار می رود و بر کیفیت، هزینه و بازدهی کار اثر می گذارد.

تجهیزات و سیستم مورد استفاده

سندبلاست معمولا با استفاده از کمپرسور هوا، مخزن تحت فشار و نازل دستی انجام می شود و اپراتور کنترل مستقیم بر زاویه و شدت پاشش دارد. این روش انعطاف پذیرتر است و برای پروژه های کارگاهی یا قطعات با شکل پیچیده کاربرد زیادی دارد.

اما شات بلاست بیشتر در دستگاه های کابینی یا تونلی انجام می شود که دارای توربین های پرتاب ساچمه هستند. قطعات در داخل دستگاه قرار می گیرند و فرایند به صورت اتوماتیک اجرا می شود. در مقایسه سندبلاست و شات بلاست از نظر تجهیزات، شات بلاست صنعتی تر و مناسب تولید انبوه است، در حالی که سندبلاست برای پروژه های سفارشی و در محل کاربرد بیشتری دارد.

کاربردهای هر دو روش

سندبلاست بیشتر برای پاک سازی زنگ زدگی، رنگ های قدیمی، چربی و الودگی از روی سازه های فلزی، مخازن، اسکلت ساختمان و حتی سطوح بتنی استفاده می شود. این روش به دلیل قابلیت اجرا در محل پروژه، در تعمیرات و بازسازی بسیار رایج است.

در مقابل، شات بلاست بیشتر در کارخانه ها و خطوط تولید برای تمیزکاری قطعات ریخته گری، تیر اهن، ورق های فولادی و قطعات صنعتی قبل از رنگ یا پوشش دهی استفاده می شود. فرق سندبلاست و شات بلاست در کاربرد نیز به مقیاس پروژه و نوع قطعه وابسته است و نمی توان یک نسخه واحد برای همه پروژه ها پیچید.

کیفیت سطح نهایی

یکی از مهم ترین بخش های تفاوت شات بلاست و سندبلاست به کیفیت سطح نهایی مربوط می شود. سندبلاست معمولا زبری قابل تنظیمی ایجاد می کند و اپراتور می تواند با تغییر فشار و نوع ساینده، پروفایل سطح را کنترل کند. این ویژگی برای پوشش های حساس و رنگ های صنعتی بسیار مهم است.

در شات بلاست، به دلیل برخورد یکنواخت ساچمه های فولادی، سطحی منظم تر و همگن تر ایجاد می شود که برای افزایش استحکام سطح و ایجاد تنش فشاری مفید است. در مقایسه سندبلاست و شات بلاست از نظر کیفیت، شات بلاست معمولا یکنواختی بیشتری ارائه می دهد اما انعطاف پذیری سندبلاست بالاتر است.

معیار مقایسه	سندبلاست	شات بلاست
نوع مواد ساینده	سیلیس، گارنت، اکسید الومینیوم، سرباره صنعتی	ساچمه فولادی یا چدنی قابل بازیافت
نحوه پرتاب ذرات	با فشار هوای فشرده از طریق نازل	با نیروی گریز از مرکز توسط توربین
قابلیت بازیافت مواد	معمولا محدود یا یک بار مصرف	دارای سیستم جمع آوری و استفاده مجدد
نوع تجهیزات	کمپرسور هوا، مخزن تحت فشار، نازل دستی	دستگاه کابینی یا تونلی با توربین اتوماتیک
محل اجرا	قابل اجرا در محل پروژه و فضای باز	بیشتر در کارخانه و خطوط تولید
یکنواختی سطح	وابسته به مهارت اپراتور	یکنواخت و کنترل شده
سرعت اجرا	متوسط و وابسته به نیروی انسانی	بالا و مناسب تولید انبوه
کاربرد رایج	پاک سازی زنگ، رنگ قدیمی، بازسازی سازه	آماده سازی صنعتی ورق و قطعات فولادی
هزینه در پروژه کوچک	معمولا مقرون به صرفه تر	در پروژه کوچک ممکن است بالاتر باشد
هزینه در تولید انبوه	مصرف ساینده بیشتر و هزینه بالاتر	به دلیل بازیافت ساچمه اقتصادی تر

مقایسه هزینه سندبلاست و شات بلاست

از نظر اقتصادی، هزینه هر دو روش به عواملی مانند متراژ سطح، نوع قطعه، میزان زنگ زدگی و شرایط اجرایی بستگی دارد. سندبلاست به دلیل مصرف مداوم مواد ساینده و نیاز به نیروی انسانی، در پروژه های بزرگ ممکن است هزینه بالاتری داشته باشد. در مقابل، شات بلاست به علت استفاده مجدد از ساچمه های فولادی و سرعت بالاتر در خطوط تولید، در مقیاس صنعتی مقرون به صرفه تر است.

البته در برآورد نهایی باید هزینه های جانبی مانند حمل و نقل قطعات به کارخانه، تجهیزات، انرژی مصرفی و حتی نوسانات قیمت مواد اولیه مانند قیمت آهن نیز در نظر گرفته شود. به همین دلیل انتخاب میان این دو روش باید علاوه بر جنبه فنی، با تحلیل دقیق هزینه و شرایط پروژه انجام شود.

در این مقاله به صورت کامل به بررسی تفاوت سندبلاست و شات بلاست پرداختیم و دیدیم که این دو روش اگرچه هر دو برای آماده سازی و تمیزکاری سطوح استفاده می شوند، اما از نظر نوع مواد ساینده، تجهیزات، کاربرد و کیفیت سطح نهایی تفاوت های مهمی دارند. فرق سندبلاست و شات بلاست در نحوه پرتاب ذرات و ساختار اجرایی آن ها باعث می شود هر کدام برای شرایط خاصی مناسب باشند.

در مقایسه سندبلاست و شات بلاست مشخص شد که سندبلاست انعطاف پذیری بیشتری در پروژه های کارگاهی و اجرا در محل دارد، در حالی که شات بلاست به دلیل یکنواختی بالا و قابلیت بازیافت ساچمه ها، در صنایع فولادی و خطوط تولید انبوه رایج تر است. همچنین از نظر هزینه، انتخاب هر روش به مقیاس پروژه و شرایط اجرایی بستگی دارد.

در نهایت انتخاب بین این دو فرایند باید بر اساس نوع سطح، هدف از پرداخت، بودجه و شرایط فنی پروژه انجام شود. با شناخت دقیق تفاوت ها می توان روشی را انتخاب کرد که بیشترین دوام، کیفیت و صرفه اقتصادی را برای سازه یا قطعه مورد نظر به همراه داشته باشد.

سوالات متداول