نکاتی که باید در اجرای پانل های گچی در ساختمان بدانید!
دسترسی سریع به محتوای این مطلب
همانطور که در و تخته با همدیگر معنا پیدا میکنند، گچ و دیوار در صنعت ساختمان نیز دو عنصر جدا نشدنی از یکدیگر هستند. گچ از قدیمیترین مصالح ساختمانی با قدمت چند هزار ساله است و البته هنوز هم از پرکاربردترین مصالح در ساخت و ساز به شمار میرود.
علاوه بر آن گچ در صنایعی مانند مجسمهسازی، ریختهگری، سیمانپزی، دارویی و البته در زمینه اقدامات درمانی مانند شکستهبندی کاربرد دارد و تنوع استفاده در صنایع مختلف، گویای اهمیت آن است.
در این میان پانلهای گچی یا دیوارهای گچی پیشساخته به عنوان دیواری با مشخصات عملکردی گسترده و کارایی فوقالعاده در جهت سبک سازی ساختمان و مقاومت بیشتر در برابر زلزله، نقش مهمی در تحولات صنعت نوین ساختمان ایفا کردهاند.
اگر میخواهید درباره پانلهای گچی در ساخت و ساز بیشتر بدانید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
پانل گچی چیست ؟
پانلهای گچی یا دیوارهای گچی پیشساخته به عنوان یکی از ملزومات ساخت و ساز خشک یا کناف در صنعت ساختمانسازی امروزی، دارای سطح یکپارچه، صاف، موازی و به شکل مکعب مستطیل هستند. این پانلها از ترکیب آب و گچ حاصل میشوند و در مقایسه با گچهای ساختمانی معمول، بافت ریزتری دارند.
به تعبیر دیگر، پانلهای گچی کناف، صفحاتی هستند که از گچ ساخته شدهاند. سطح و لبههای طولی آنها با نوعی کاغذ محکمِ مخصوص، پوشانده شده که ظاهر بهتری به پانل داده است. پانلهای گچی خشک از مصالح کاربردی و مواد سبک در اجرای دیوارهای داخلی ساختمانها به ویژه سازههای بلند هستند.
پانل گچی خشک، متشکل از صفحات روکشدار گچی است که از نظر بافت در گروه خانواده تولیدات پانلهای ترکیبی قرار میگیرند. سطح رویی این پانلها که قابلیت نصب بر روی قاب چوبی، فلزی، سطوح سیمانی، سطوح بنایی شده و چوب چند لایه را نیز دارا هستند، میتوانند با کاغذ یا فایبرگلاس پوشانده شود.
همچنین در بلوك گچی ممكن است الياف، پركنندهها، سنگدانهها و افزودنیهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
مشخصات فنی پانل گچی
سنگ گچ که از نظر فراوانی در ردیف پنجم مصالح ساختمانی طبیعت است با درصد خلوص متفاوت در معادن مختلف کشور وجود دارد. بر اساس آمار و ارقام، ایران جایگاه سوم تولید سنگ گچ را طی سالهای اخیر در جهان از آن خود کرده است. (حدود 60 درصد واحدهای معدنی ایران، مربوط به سنگ گچ است)
علیرغم فراوانی این کانی در اغلب مناطق کشور، شهر سمنان به خاطر تعدد معادن سنگ گچ با خلوص بالا، لقب مهد و خاستگاه تولید گچ ایران را به خود اختصاص داده است.
برای درک بهتر کاربردها و انواع پانلهای گچی، ابتدا باید درباره گچ و خصوصیات آن بیشتر بدانیم؛ برای آگاهی از آن نیازمند شناخت سنگ گچ هستیم زیرا گچ از پختن و آسیاب کردن سنگ گچ حاصل میشود.
سنگ گچ سولفات دو کلسیم آبدار در منابع طبیعی سطح زمین است که آنها را پس از خرد کردن به کوره منتقل میکنند. زمانیکه به پودرهای سفید رنگ و ریزی تبدیل شد، آماده استفاده در ساخت و ساز یا صنایع دیگر است.
هرچقدر ذرات ریزتر باشند، یعنی گچ از کیفیت بالاتری برخوردار است و از آنجا که گچ با رنگ سفید خود برای پوشش سطوح، حس روشنایی بخشیدن به فضا و دکوراسیون محیط، یک ماده جذاب محسوب میشود، کیفیت بالای آن برای جلوههای هنری و ایجاد ظرافتهای خاص در ساختمان مانند گچبریهای هنرمندانه، کارکرد متمایزی را رقم میزند.
زودگیر بودن و ازدیاد حجم، هنگام سخت شدن را میتوان از ویژگیهای گچ برشمرد؛ زودگیر بودن موجب میشود گچ در طاق ضربی و ساخت تیغههای نازک، چالشهای کمتری را پیش رو قرار دهد.
ازدیاد حجم نیز ضمن پر کردن خلل و فرج از ترک خوردن لایه گچ و لانهسازی حشرات در آن جلوگیری میکند. در مجموع، زمان گیرش یک گچ مرغوب و با کیفیت، نباید از 8 دقیقه کمتر و از 25 دقیقه بیشتر شود.
ویژگی گچ و خاک
گچ مانند هر مصالح ساختمانی دیگر، مزایا، معایب و خصوصیات منحصربفرد خود را دارد:
مزایای گچ و خاک
- قیمت ارزان
- فراوانی دسترسی نسبت به سایر مصالح
- رنگ سفید و جذاب
- سبک بودن و عدم تحمیل بار سنگین به ساختمان
- خاصیت شکلپذیری بالا و پلاستیکی بودن آن
- مقاوم در برابر آتش
- مقاومت در برابر نیروهای کششی و فشاری
- عایق حرارتی و صوتی یا آکوستیک بودن با جذب 60 تا 70 درصد ارتعاشات صدا
- کاربرد فراوان در صنایع مختلف (چینی سازی، شیشهگری، کشاورزی، کاغذ سازی، پتروشیمی، چرمسازی و برخی صنایع دیگر)
معایب گچ و خاک
- جذب رطوبت و فاسد شدن در صورت عدم استفاده از آن
- سختی و دقت فراوان برای کار کردن با آن
- تولید سولفات و کاهش عمر قطعات فلزی هنگام استفاده از آن بر روی سطوح فلزی
- دشواری تمیز کردن آن در صورت کثیف شدن.
کاربرد پانل گچی
پانلهای گچی در ساخت دیوارهای غير باربر يا پوشش مستقل ديوار، محافظت ستونها، چاه آسانسور و تاسيسات در برابر آتش کاربرد دارند. همچنین دکوراسیون و روکش نهایی دیوارهای داخلی، ایجاد سقف کاذب گچی با خواص ضد آتش و عایق از جمله مصارف پانل گچی در ساختمان هستند.
انواع پانلهای گچی و ساندویچ پانلها با توجه به خصوصیاتی که دارند در ساختمانهای اداری، تجاری و مسکونی از جمله هتلها و ویلاها و نیز در بخشهای مختلف ساختمان مانند انباری، فضای آشپزخانه، حمام، سرویس بهداشتی و… کاربرد دارند. با این حال کارایی و قیمت ساندویچ پانل با پانلهای گچی متفاوت است.
ویژگی پانل گچی
خواص، کاربردها و مزایای پانلهای گچی، استفاده از آنها را در ساختمان سازی نوین رایج کرده است. در ادامه با تعدادی از مزایا و معایب پانلهای گچی آشنا شوید:
مزایای پانل گچی
- در ابعاد بسیار بزرگ تولید میشود
- سقف و دیوار را با مساحت زیاد پوشش میدهد
- نصب بسیار آسانی دارد (با میخ، مته و چسب به آسانی قابل نصب است)
- وزن خیلی کمی دارد
- برش آن به آسانی انجام میشود (با ابزارهایی مانند تیغ و کاتر به راحتی دایکات میشود)
- ارزان است و صرفه اقتصادی دارد
- ضد حریق است و از گسترش آتش جلوگیری میکند
- میتواند به عنوان عایق صدا و عایق حرارتی عملکرد خوبی داشته باشد
- نسبت به قیمت مناسب، دوام و طول عمر خوبی دارد
- استفاده از آن میزان ضایعات ساختمانی را به شدت کاهش میدهد
- رنگپذیری آن بالاست
- اجرای آن به مصالحی مانند گچ، سیمان و خاک نیازی ندارد
معایب پانل گچی
- هنگام نصب آنها باید به دمای محیط توجه شود (دمای محیط نباید کمتر از چهار درجه سانتیگراد باشد)
- اگر نصب آنها با چسب باشد دمای محیط نباید زیر 10درجه باشد.
- اگر هنگام نصب در معرض رطوبت زیاد باشند، خراب میشوند.
- هنگام نصب در فضای گرم، خنک کردن محیط، تهویه فضا یا ایجاد جریان هوا در اطراف پانل لازم است.
- خاصیت شکنندگی بالایی دارد و برای حمل و نقل باید بستهبندی استاندارد داشته باشد.
آموزش روش ساخت پانل گچی
ابزارهای مورد نیاز: برای اجرای دیوار گچی از ابزارهای مختلفی استفاده میشود:
- تراز
- نخ ریسمان
- ماله
- رنده
- اره چوببر
- چکش لاستیکی
- شیار زن
- شاخکهای اتصال
- نوارهای درزگیر و لرزهگیر
- همزن مکانیکی ویژه آماده سازی ملات
- چسب مخصوص دیوار گچی
روش ساخت پانل گچی:
- برای تهیه ملات یا چسب دیوار گچی، باید 5 کیلوگرم پودر ملات دیوار گچی را با 3.5 لیتر آب ترکیب کرد.
- سپس با یک همزن مکانیکی در حد یکی دو دقیقه آن را به هم زد تا ملات یکسان و یکدستی ایجاد شود.
- مدت زمان مناسب جهت استفاده از این ملات برای نصب روی دیوار، 45 دقیقه است.
انواع طرح های پانل گچی
پانلهای گچی را میتوان از جهات مختلف، تقسیمبندی کرد. یکی از مهمترین آنها طبقهبندی آن بر اساس مقاومت در برابر حریق و رطوبت است. بر این اساس انواع پانلهای گچی عبارتند از:
پانل گچی معمولی یا ساده (RG)
این پانلها در ساخت و ساز دیوارهای جدا کننده کناف، دیوارهای پوششی (لاینینگ) و سقف کاذب در محیطهای خشک و بدون حریق استفاده میشوند.
مشخصه ظاهری: پانلهای گچی معمولی، روکش کرمی رنگ دارند و در پشت آنها مهر آبی کناف (Knauf) به صورت لاتین چاپ شده است.
پانل گچی مقاوم در برابر رطوبت (MR)
صفحاتی هستند که گچ آنها با مواد مقاوم در برابر رطوبت ترکیب شده و در فضاهای مرطوب مانند آشپزخانهها و سرویسهای بهداشتی کاربرد دارند.
مشخصه ظاهری: روکش این صفحات سبز رنگ است که در امتداد محور میانی آن مهر آبی کناف به صورت لاتین چاپ شده است.
پانل گچی مقاوم در برابر حریق (FR)
در ساختار این گچ از الیافِ شیشه مقاوم در برابر حریق استفاده شده و بیشتر در فضاهایی که محافظت در برابر آتش نیاز دارند، مانند پوشش تیرها و ستونهای فولادی، داکتهای تاسیساتی و … استفاده میشوند.
مشخصه ظاهری: این پانلها، روکش صورتی داشته و پشت آنها مهر قرمز کناف به صورت لاتین چاپ شده است.
پانل گچی مقاوم در برابر حریق و رطوبت (FM)
صفحاتی هستند که در آنها از الیاف شیشه و مواد مقاوم در برابر رطوبت استفاده شده و در فضاهای دارای رطوبت و حریق کاربرد دارند.
مشخصه ظاهری: این پانلها دارای روکش سبز هستند و در پشت آنها مهر قرمز کناف به صورت لاتین چاپ شده است.
انواع پانل گچی کناف
همچنین انواع پانلهای گچی کناف در ایران بر اساس ضخامت یا قطر با توجه به نیاز و شرایط مصرف کننده، شامل موارد زیر است:
پانل های با ضخامت 6 میلیمتری
قابل استفاده در طرحهایی که شامل منحنیهایی با قوس تند هستند. از این نوع پانلها، نباید برای اجرای دیوارها یا سقفهای کاذب ساده استفاده کرد.
پانل های با ضخامت 9.5 میلی متری
همانند پانلهای 4 میلیمتری، قابل استفاده برای اجرای قوسها هستند.
پانل های با ضخامت 12.5 میلی متری
از رایجترین تولیدات کارخانه کناف ایران این پانلها هستند که برای دیوارهای جدا کننده و پوششی، سقفهای کاذب ساده و دکوراتیو استفاده میشود.
پانل های با ضخامت 15 میلی متری
بیشتر در دیوارها و فضاهایی که نیاز به مقاومت بیشتر داشته باشند، قابل استفاده است.
پانل های با ضخامت 18 میلی متری و بالاتر
بیشتر قابل استفاده در فضاهای خاص که نیاز به استحکام زیاد یا امکان خطر برخورد شدید با دیوار در آن وجود دارد.
انواع پانل کناف از لحاظ جنس
پانل کنافهای گچی (صفحات گچی کناف) یا گچ برگ
ساندویچ پانلهای دیواری گچ برگ از انواع پانلهای دیواری پرکاربرد در ساختمانهای پیشساخته هستند که برای گچکاری دیوارها و سقفهای عایقبندی شده مناسب هستند.
این پانلها در پوشش دیوار ساختمانهای اداری، تجاری و مسکونی از جمله ساخت ویلاهای لوکس، هتلها و انبار کارگاهها گزینه مناسبی هستند.
پانل کنافهای سیمانی (صفحات سیمانی کناف) یا آکوا پانل
ساندویچ پانل دیواری گچ برگ از دو ورق فلزی و عایق میانی تشکیل شده است. فوم عایق تشکیل دهنده آن معمولا پلی یورتان است. در انواع ساندویچ پانلهای پلی یورتان یک رو گچ برگ، میتوان از ورقهای فلزی یا فایبرگلاس برای طرف دیگر پانل استفاده کرد.
نحوه کار گذاشتن پارتیشن های گچی پیش ساخته
همانگونه که درباره مزایای پانلهای گچی ذکر شد، نصب این پانلها آسان است با این حال نصب آنها طی چند مرحله صورت میگیرد. این مراحل عبارتند از:
- آماده کردن سطوح به صورت صاف و یکدست مانند کاشی، سنگ، سرامیک و دیوار رنگ شده به عنوان زیرکاریهای مناسب
- تراز کردن دیوار از طریق ترسیم خط تراز افقی برای نصب پانلها
- چسباندن و نصب پانلها با استفاده از چسبهای مقاوم صنعتی مخصوص و نصب آنها به صورت منظم یا نامنظم با توجه به طرحهای مختلف پانلها
- برشکاری در صورت لزوم برای پوشش دادن کامل سطوح سقف یا دیوار از طریق تعیین مسیر برش و بریدن محل مورد نظر به وسیله کاتر یا اره و تمیز کردن لبههای برش خورده با سنباده نرم
- اجرای آستر ویژه برای ارتقای کیفیت پانل گچی نصب شده. (بهترین روش اجرای آستر، اسپری کردن است)
- رنگآمیزی در دو تا سه مرحله بعد از درزگیری با استفاده از غلتک، قلممو و یا از طریق روش پاششی که کیفیت خوب و یکنواخت در رنگ آمیزی دارد.
10 نکته ای که باید درباره پانل های گچی بدانید:
با توجه به آنچه درباره پانلها یا دیوارهای پیش ساخته گچی در صنعت ساختمان ذکر شد، آگاهی از نکات و توصیههای زیر درباره این پانلها حائز اهمیت است:
- با نصب دیوارهای گچی، مرحله گچ و خاک کاملا حذف شده و نیاز به سفیدکاری نیست. با اندکی لکهگیری و بتونهکاری، دیوار برای نقاشی آماده است.
- هر چند غالبا از گچ سفید معمولی برای اجرای پانلهای گچی پیش ساخته استفاده میشود اما گچ گیپتون، استحکام دیوار پس از اجرا را افزایش میدهد.
- پانلهای گچی قیمت مناسبتری نسبت به سایر دیوارها دارند و سرعت اجرای آنها در مقایسه با آجر و سفال، سه برابر بیشتر است.
- به دلیل شیارهای موجود درون پنل گچی، امکان سیمکشی از داخل دیوار، بسیار راحت است و برقکار ساختمان از طریق شیار زن، قادر به انجام فعالیت است؛ ضمن اینکه سوراخکاری، پیچ و رولپلاک داخل دیوار، امکانپذیر است.
- پانلهای گچی با بار دیوار برابر نیستند و از آنها باید در حد دیوار جدا کننده انتظار داشت.
- اگر سقف از جنس ورق ایرانیت باشد، امکان انتقال بار سقف بر روی دیوار وجود دارد اما توصیه میشود وزن سقف به ستون مناسب منتقل شود.
- اگرچه پانلهای گچی، همانند سیمان، آجر، سفال، بلوک و… آب را جذب میکنند اما در ساختار آنها پس از جذب آب، تخریبی صورت نمیگیرد.
- دیوارهای پیشساخته گچی به خاطر برخورداری از زبانههایی که باعث قفل شدن آنها در یکدیگر میشود، پس از اجرا و نصب بر روی هم، موجب میشوند دیوار، یکپارچه و در مقابل ضربه و زلزله، مقاوم شود. در صورت ورود ضربه بر روی دیوار این ضربه به طور کامل در آن پخش میشود!
- بهترین روش اجرای دیوار گچی در محیط مرطوب با اجرای (رنگکاری، کاشی و سرامیک) پوششهای آب گریز نانو بر روی سطح دیوار است. در صورت اجرا در حمام یا دستشویی، بهتر است ابتدا کرومبندی به وسیله سیمان و آجر انجام شود و سپس بلوک گچی روی کرومبندی صورت گیرد.
- اجرای کاشی، سرامیک و سیمانکاری بر روی دیوارهای پیشساخته از طریق چسب و ملات آماده، امکان پذیر است. برای چسبندگی مناسبترِ این مصالح، استفاده از توری رابیتس روی دیوار یا ایجاد خراش روی سطح پانلها، توصیه میشود.
مرکزآهن، مرجعی تخصصی و به روز برای کسب دانش و اطلاع از آخرین تحولات بازار آهن و فولاد است. با وبلاگ جامع ما، همیشه از آخرین اخبار و اطلاعات این صنعت آگاه باشید.