5 نکته در آرماتوربندی استخر که باید بدانید

مقاومت و استحکام بالای فونداسیون استخر هم مانند دیگر سازه‌ های ساختمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مخصوصا که استخر مکانی است که روزانه تعداد زیادی از گروه‌ های مختلف سنی در آن رفت و آمد داشته و عدم ساخت آن مطابق با استانداردهای بین المللی ممکن است موجب بروز خطرات جانی جبران ناپذیری شود. این روزها اهمیت استخر به دلیل استفاده از آن نه تنها به عنوان ورزش شنا یا تفریح بوده بلکه از آن در جهت نرمش و درمان استفاده می‌ شود. اهمیت این موضوع به گونه‌ ای است که شاخه‌ ای در رشته مهندسی معماری به نام ساخت استخر برای آن درنظر گرفته شده است. از همین رو در مقاله‌ ای که پیش روی شماست می‌ خواهیم به بررسی تخصصی نکات طراحی سازه استخر و محاسبه میلگرد استخر بپردازیم. برای اطلاع از قیمت میلگرد ساده و آجدار می‌ توانید به لینک مربوطه در سایت مرکزآهن مراجعه کنید.

نحوه ساخت استخر ارزان

در ادامه تمام مراحل ساخت یک استخر استاندارد و مقرون به صرفه را بررسی می کنیم تا پیش از شروع کار بتوانید برآورد مناسبی از روند اجرا و هزینه های پروژه داشته باشید. در این برآورد، علاوه بر هزینه های اجرایی، توجه به قیمت آهن و سایر مصالح مورد نیاز نیز اهمیت دارد. در مرحله نخست باید نقشه ای دقیق از ابعاد و اندازه های استخر تهیه شود و پس از آن، در شرایط استاندارد تست خاک محل مورد نظر انجام گیرد تا وضعیت بستر و شرایط لازم برای اجرای سازه مشخص شود.

بعد از بررسی‌ های لازم مکان مورد نظر گود برداری می‌ شود و کف استخر یا فونداسیون استخر را تسطیح می‌ کنند. در این مرحله کف استخر را از یک لایه بتن به ارتفاع 10 سانتی متر جهت تراز استخر اجرا می‌ کنند. این بتن که در اصطلاح نام مگر یا بتن نظافت را دارد وظیفه نظافت و جلوگیری از هدر رفتن شیره اصلی بتن را دارد. زمان اجرای میلگرد بستر در این مرحله است. کارگاه‌ های آماده مش میلگرد مورد کاربرد در کف و دیواره استخر را پس از آماده سازی به درون استخر برده و کار می گذارند.

مراحل آرماتور بندی استخر

آرماتور بندی استخر یکی از مراحل اصلی اجرای سازه بتنی است که باید بر اساس نقشه سازه، شرایط خاک، ابعاد استخر و فشارهای وارد بر کف و دیواره ها انجام شود. در این مرحله هدف فقط ایجاد یک شبکه از میلگردها نیست، بلکه آرماتورها باید به شکلی جانمایی شوند که سازه بتواند در برابر فشار آب، فشار جانبی خاک، تغییرات دما و تنش های احتمالی مقاومت مناسبی داشته باشد. به همین دلیل اجرای صحیح دیتیل آرماتور بندی استخر تاثیر مستقیمی بر دوام و آب بندی سازه در طول دوره بهره برداری دارد.

پس از گودبرداری، تسطیح بستر و اجرای بتن مگر، محل دقیق آرماتورها بر اساس نقشه آرماتوربندی استخر مشخص می شود. سپس فاصله میلگردها، محل خم ها، میلگردهای تقویتی، ریشه دیوارها و نقاط عبور لوله ها و تجهیزات تاسیساتی کنترل می شوند. رعایت کاور بتن و استفاده از اسپیسر نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تماس مستقیم آرماتور استخر با خاک یا قرار گرفتن آن در فاصله نامناسب از سطح بتن می تواند احتمال خوردگی و کاهش عمر سازه را افزایش دهد.

آرماتوربندی سازه استخر

آرماتوربندی سازه استخر نقش مهمی در تامین مقاومت و یکپارچگی بخش های بتنی دارد و باید بر اساس نقشه های سازه ای و شرایط هر پروژه اجرا شود. در این مرحله نحوه اتصال کف به دیواره ها، محل میلگردهای انتظار و تقویتی و هماهنگی آرماتورها با مسیر لوله کشی و تجهیزات تاسیساتی مشخص می شود. اجرای اصولی آرماتور بندی استخر باعث می شود نیروهای وارد بر سازه به شکل مناسبی منتقل شوند و احتمال بروز ترک، نشست و نشت آب در طول دوره بهره برداری کاهش یابد.

سایز، تعداد و نحوه قرارگیری آرماتورها نیز باید مطابق محاسبات سازه ای و نقشه اجرایی تعیین شود و نمی توان مشخصات یکسانی را برای تمام استخرها در نظر گرفت. عواملی مانند ابعاد و عمق استخر، ضخامت اجزای بتنی و شرایط بارگذاری بر طراحی آرماتورها تاثیر دارند. پس از اجرای اسکلت آرماتوری نیز باید محل اتصالات، میلگردهای انتظار و تجهیزات تاسیساتی کنترل شود تا سازه برای ادامه مراحل اجرا و بتن ریزی آماده باشد.

آرماتوربندی کف استخر

آرماتوربندی کف استخر باید بر اساس ابعاد، عمق، نوع خاک و طراحی سازه انجام شود. پس از آماده سازی بستر و اجرای بتن مگر، میلگرد کف استخر مطابق نقشه در دو جهت طولی و عرضی قرار می گیرد تا شبکه ای منظم تشکیل شود. قطر و فاصله میلگردها نیز باید بر اساس محاسبات سازه ای تعیین شود و انتخاب آنها به صورت تجربی مناسب نیست.

در استخرهایی که به دو شبکه آرماتور نیاز دارند، شبکه بالا و پایین با فاصله مشخص از یکدیگر اجرا می شوند و خرک ها وظیفه حفظ این فاصله را بر عهده دارند. همچنین برای تامین پوشش مناسب بتن در اطراف میلگردها از اسپیسر استفاده می شود. در اجرای آرماتور بندی استخر بتنی باید محل اتصال کف به دیواره، بازشوها، کف شورها و مسیر تجهیزات تاسیساتی از قبل مشخص شود. در آرماتور بندی استخر کشاورزی و استخرهای بزرگ نیز به دلیل حجم بیشتر آب، کنترل تغییر شکل، ترک خوردگی و طراحی صحیح شبکه کف اهمیت بیشتری دارد.

آرماتوربندی دیواره استخر

یکی از روش‌ های آرماتوربندی دیواره استخر اجرای آن به صورت همزمان است که این روشی سخت بوده و گاهی متصدیان اجرا را با مشکل روبرو خواهد کرد. در عوض یکی از شیوه‌ های ساده در اجرای میلگرد استخر به این صورت است که بعد از اتمام کار آرماتوربندی کف، میلگردهایی متناسب با ابعاد دیوار به صورت 90 درجه خم می‌ کنند سپس با استفاده از سیم آرماتوربندی به شبکه های مش کف محکم می بندند. طول میلگردهای انتظار دیواره استخر بر اساس ارتفاع دیوار، نحوه اتصال به شبکه کف و جزئیات نقشه اجرایی تعیین می شود و مقدار ثابتی برای همه پروژه ها ندارد.

نوع و مشخصات میلگرد مورد نیاز در آرماتوربندی استخر بر اساس ابعاد سازه، ضخامت کف و دیواره ها و محاسبات سازه ای تعیین می شود. آرماتورهای دیواره باید مطابق نقشه اجرایی و با اتصال مناسب به شبکه کف اجرا شوند تا پیوستگی سازه حفظ شود. پیش از بتن ریزی نیز واتراستاپ در محل درزهای اجرایی و بخش های مشخص شده در نقشه قرار می گیرد تا احتمال نشت آب کاهش یابد. همچنین تمام لوله ها و اتصالات تاسیساتی باید در محل تعیین شده نصب شوند و سر لوله ها برای جلوگیری از ورود بتن با درپوش مناسب بسته شوند. پس از کنترل نهایی آرماتورها، تاسیسات و واتراستاپ، بتن ریزی انجام می شود و بتن با روش مناسب متراکم می گردد تا حفره و فضای خالی در آن باقی نماند. بهتر است عیار بتن نیز بر اساس طرح اختلاط و مشخصات فنی پروژه تعیین شود و به صورت عدد ثابت برای همه استخرها در نظر گرفته نشود.

در نقشه سازه استخر بتنی شیب استخر هم از دیگر موارد مورد اهمیت است که در حین بتن ریزی انجام می‌ شود. پس از اتمام کار بتن ریزی کف و خشک شدن و به استحکام رسیدن بتن باید دیگر لوله ها و تاسیسات را پیش از قالب بندی استخر انجام دهند. پیشنهاد می شود در تمامی مراحل کار پیش از آنکه قیمت مصالح و مراحل را در نظر بگیرید به کیفیت انجام کار اهمیت دهید تا از خرج های چند باره یا بروز خسارات جانی و مالی سنگین جلوگیری نمائید.

محاسبه میلگرد استخر

محاسبه میلگرد استخر به معنی تعیین قطر، فاصله، تعداد و در نهایت وزن تقریبی آرماتور مورد نیاز برای اجرای کف و دیواره ها است. نمی توان برای تمام استخرها یک مقدار ثابت میلگرد در نظر گرفت؛ زیرا طراحی یک استخر کوچک خانگی با استخر عمومی یا مخزن کشاورزی از نظر بارگذاری و شرایط اجرایی متفاوت است.

در محاسبات سازه ای ابتدا ابعاد و هندسه استخر، ضخامت کف و دیواره ها و شرایط خاک بررسی می شود. سپس نیروهای وارد بر سازه از جمله فشار هیدرواستاتیکی آب و فشار خاک اطراف در حالت های مختلف بهره برداری در نظر گرفته می شوند. بر اساس نتایج این محاسبات، سایز میلگرد استخر و فاصله مناسب آرماتورها تعیین خواهد شد. بنابراین اعدادی مانند میلگرد 10، 12، 14 یا 16 میلی متر را نباید بدون محاسبه برای یک پروژه مشخص تجویز کرد.

عوامل موثر بر مقدار میلگرد استخر

مقدار میلگرد مورد نیاز بیش از هر چیز به ابعاد و عمق استخر وابسته است. افزایش طول، عرض یا عمق علاوه بر افزایش سطح آرماتوربندی، می تواند نیروهای وارد بر کف و دیواره ها را نیز تغییر دهد. ضخامت اجزای بتنی، مقاومت بتن، مشخصات مکانیکی میلگرد، فاصله شبکه ها و تعداد لایه های آرماتور از دیگر پارامترهای تعیین کننده هستند.

شرایط خاک نیز در طراحی فونداسیون استخر اهمیت زیادی دارد. خاک با ظرفیت باربری پایین، سطح آب زیرزمینی بالا یا احتمال نشست می تواند طراحی سازه را تحت تاثیر قرار دهد. علاوه بر این، وجود بازشوها، پله ها، جکوزی، تغییر عمق و تجهیزات تاسیساتی ممکن است استفاده از میلگردهای تقویتی را ضروری کند. به همین دلیل مقدار آرماتور مورد نیاز باید از روی نقشه اجرایی و لیستوفر پروژه استخراج شود، نه صرفا بر اساس مساحت استخر. پس از مشخص شدن وزن و سایز میلگردهای مورد نیاز، بررسی قیمت میلگرد نیز برای برآورد دقیق تر هزینه اجرای آرماتوربندی ضروری است.

نحوه برآورد میلگرد مورد نیاز استخر

برای نحوه محاسبه میلگرد استخر ابتدا باید طول میلگردهای مورد استفاده در هر جهت مشخص شود. با تقسیم طول یا عرض بخش مورد نظر بر فاصله طراحی شده بین آرماتورها، می توان تعداد تقریبی میلگردهای هر ردیف را به دست آورد. سپس طول هر شاخه با توجه به ابعاد سازه، طول مهاری، خم ها و همپوشانی ها محاسبه می شود.

پس از محاسبه طول کل میلگردها، وزن آنها بر اساس وزن واحد طول هر سایز تعیین می شود. این محاسبات باید به صورت جداگانه برای کف، دیواره ها، میلگردهای انتظار، تقویتی و سایر بخش های سازه انجام شوند. در پروژه های اجرایی، دانلود نقشه آرماتوربندی استخر از منابع عمومی نمی تواند جایگزین نقشه اختصاصی پروژه شود؛ زیرا شرایط خاک، ابعاد و بارگذاری هر استخر متفاوت است. نقشه آرماتوربندی استخر که توسط مهندس سازه تهیه شده، مرجع دقیق تری برای تهیه لیستوفر و برآورد مقدار میلگرد است.

نکات مهم برای اجرای آرماتوربندی استخر

کیفیت اجرای آرماتوربندی به اندازه طراحی آن اهمیت دارد. حتی اگر محاسبات سازه ای به درستی انجام شده باشند، جابه جایی شبکه ها هنگام بتن ریزی، رعایت نکردن پوشش بتن یا اجرای نامناسب وصله ها می تواند عملکرد سازه را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل پیش از بتن ریزی باید قطر و فاصله میلگردها، طول مهاری، محل وصله ها، وضعیت خرک ها و اسپیسرها و استحکام شبکه کنترل شود.

هماهنگی آرماتوربندی با تاسیسات استخر نیز ضروری است. محل لوله های رفت و برگشت، کف شور، چراغ ها، اسکیمر و سایر تجهیزات باید پیش از تکمیل شبکه مشخص شود تا در مراحل بعد نیازی به برش یا جابه جایی غیر اصولی آرماتورها وجود نداشته باشد. همچنین میلگردها باید تا حد امکان عاری از آلودگی هایی باشند که چسبندگی آنها با بتن را مختل می کنند. کنترل نهایی سازه پیش از قالب بندی و بتن ریزی می تواند احتمال بروز ترک، نشت آب و هزینه های تعمیراتی بعدی را کاهش دهد.

عوامل موثر بر قیمت آرماتوربندی استخر

قیمت آرماتوربندی استخر به یک عامل محدود نمی شود و باید هزینه مصالح و اجرا به صورت همزمان بررسی شود. ابعاد و عمق استخر، مقدار میلگرد مصرفی، سایز و نوع آرماتورها، تعداد شبکه ها، تراکم میلگردها و پیچیدگی نقشه از مهم ترین عوامل تعیین کننده هزینه هستند. هرچه حجم آرماتور استخر و تعداد نقاط تقویتی بیشتر باشد، علاوه بر مصرف مصالح، زمان و دستمزد اجرای پروژه نیز افزایش پیدا می کند.

شرایط محل پروژه نیز بر هزینه نهایی اثرگذار است. دسترسی دشوار به محل ساخت، نیاز به حمل دستی مصالح، پیچیدگی دیواره ها، وجود پله یا اختلاف عمق و تراکم بالای تجهیزات تاسیساتی می تواند اجرای شبکه آرماتور را زمان برتر کند. همچنین قیمت روز میلگرد بخش مهمی از هزینه مصالح را تشکیل می دهد. برای برآورد دقیق تر، بهتر است ابتدا بر اساس نقشه سازه مقدار و سایز میلگردهای مورد نیاز استخراج شده و سپس هزینه خرید، حمل و اجرای آنها به صورت جداگانه محاسبه شود.

آرماتور بندی استخر یکی از مراحل اصلی اجرای سازه است و کیفیت آن تاثیر مستقیمی بر استحکام، دوام و کاهش احتمال ترک خوردگی یا نشت آب دارد. طراحی شبکه های میلگرد کف و دیواره باید بر اساس ابعاد استخر، شرایط خاک، ضخامت بتن و محاسبات سازه ای انجام شود و نمی توان برای همه پروژه ها یک سایز یا مقدار ثابت میلگرد در نظر گرفت. همچنین رعایت فاصله مناسب بین شبکه ها، استفاده صحیح از خرک و اسپیسر، اجرای دقیق میلگردهای انتظار و هماهنگی با مسیر لوله ها و تجهیزات تاسیساتی اهمیت زیادی دارد. در نهایت، برای محاسبه میلگرد استخر و برآورد هزینه آرماتوربندی، بهتر است نقشه اجرایی و لیستوفر پروژه مبنای کار قرار گیرد تا اجرای سازه با دقت و ایمنی بیشتری انجام شود.

سوالات متداول