پشم شیشه بهتر است یا پشم سنگ؟

پشم شیشه مخلوطی از شیشه‌ های طبیعی و بازیافتی (بطری‌ های بازیافتی، شیشه‌ های اتومبیل و پنجره‌ های پلاستیکی) است که در دمای 1450 درجه سانتی‌ گراد ذوب شده و به الیاف تبدیل می‌ شود؛ اما ماده اولیه پشم سنگ بازالت یا سرباره است که طی فرآیند حرارت دهی و افزودن مواد رزین و روغن‌ ها تولید می‌ شود. اما سوال اصلی اینجاست که پشم سنگ بهتر است یا پشم شیشه؟ خرید پشم شیشه صرفه اقتصادی دارد یا پشم سنگ؟ در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.

تفاوت پشم سنگ و پشم شیشه

پشم سنگ و پشم شیشه از پرکاربردترین عایق ها در صنعت ساختمان و تاسیسات هستند که هرکدام ویژگی ها و کاربردهای خاص خود را دارند. انتخاب بین پشم شیشه یا پشم سنگ برای بسیاری از مجریان پروژه ها و مصرف کنندگان به یک چالش تبدیل شده است، زیرا هر دو عایق در کاهش اتلاف انرژی و کنترل صدا نقش موثری دارند. شناخت دقیق مشخصات فنی و عملکرد این دو محصول، به درک بهتر فرق پشم سنگ و پشم شیشه کمک می کند و از انتخاب اشتباه جلوگیری خواهد کرد.

در واقع پاسخ به این سوال که پشم سنگ بهتر است یا پشم شیشه به نوع پروژه، شرایط محیطی و انتظارات عملکردی بستگی دارد. عواملی مانند مقاومت در برابر آتش، عایق صوتی، تحمل فشار و قیمت، معیارهای مهمی در مقایسه این دو عایق به شمار می روند. در ادامه به بررسی دقیق تفاوت های پشم سنگ و پشم شیشه می پردازیم تا انتخابی آگاهانه و متناسب با نیاز پروژه داشته باشید.

مقایسه عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ

در ادامه با عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ در برابر عوامل مختلف آشنا خواهیم شد. در این بخش، میزان عایق بودن حرارتی و صوتی، مقاومت در برابر آتش و رطوبت و همچنین دوام این دو عایق بررسی می شود. این مقایسه به شما کمک می کند تا با توجه به شرایط پروژه، انتخاب دقیق تری داشته باشید.

تفاوت ظاهری پشم شیشه و پشم سنگ

از نظر ظاهری، پشم سنگ و پشم شیشه تفاوت های مشخصی دارند که تشخیص آن ها را حتی بدون بررسی فنی امکان پذیر می کند. پشم شیشه معمولا به رنگ زرد یا طلایی روشن دیده می شود و بافتی نرم، سبک و الیاف نازک دارد. الیاف آن حالت پنبه ای و انعطاف پذیر دارند و هنگام لمس، بسیار سبک تر از پشم سنگ احساس می شود. این ظاهر باعث شده پشم شیشه بیشتر به صورت رول یا پتویی تولید و عرضه شود.

در مقابل، پشم سنگ اغلب به رنگ خاکستری، قهوه ای تیره یا سبز مایل به خاکستری است و ساختار آن متراکم تر و فشرده تر به نظر می رسد. الیاف پشم سنگ ضخیم تر، زبرتر و منسجم تر هستند و ظاهر آن حالت تخته ای یا پانلی دارد، هرچند در برخی موارد به صورت لحافی نیز تولید می شود. همین تراکم بالا یکی از اصلی ترین نشانه های فرق پشم سنگ با پشم شیشه از نظر ظاهری محسوب می شود.

از نظر شکل ظاهری کلی، پشم شیشه معمولا حالت کرکی و حجیم دارد، در حالی که پشم سنگ ساختاری سفت تر و ایستاتر دارد و شکل خود را بهتر حفظ می کند. همچنین هنگام برش یا جابجایی، پشم شیشه بیشتر دچار پخش شدن الیاف می شود اما پشم سنگ انسجام بیشتری دارد. این تفاوت های ظاهری، بازتابی از تفاوت پشم سنگ با پشم شیشه در چگالی، نوع الیاف و کاربرد آن ها در پروژه های ساختمانی و صنعتی است.

عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ در برابر حرارت

• پشم شیشه: پشم شیشه تا دمایی معادل 600 درجه سانتی‌ گراد تاب می‌ آورد. اگر دما بالاتر از این رفت می‌ سوزد. (600 درجه سانتی‌گراد معادل 1100 درجه فارنهایت)
• پشم سنگ: اما پشم سنگ تا دمای 1000 درجه سانتی‌ گراد را تحمل می‌ کند. این دما معادل 1800 درجه فارنهایت است.

جالب است بدانید که با فاکتوری به نام R-Value میزان انتقال حرارت را اندازه‌ گیری می‌ کنند؛ هرچقدر R-Value بیشتر باشد یعنی عایق عملکرد بهتری دارد.

از الزامات همه عایق‌ های موجود در بازار جلوگیری از هدر رفت حرارت است؛ پشم شیشه معدنی مقیاس بسیار خوبی را از لحاظ تنوع و وزن‌ های پایین اقتصادی ارائه می‌ دهد. این محصول می‌ تواند بهترین مقادیر لامبدا را به میزان 31/0 به دست آورد که در مقایسه با پشم سنگ با لامبدای 35/0 عایق حرارتی بهتری است.

این به معنی آن است که با سطحی به میزان 10 درصد نازک تر از پشم سنگ می‌ تواند عملکرد مشابهی داشته باشد و مهمتر از همه این عملکرد را می‌ تواند در کمتر از نصف وزن بدست بیاورد. در مقایسه با بهترین عملکرد، سنگ با لامبدا 35/0 به میزان 100-80 کیلوگرم تراکم مورد نیاز است.

در عمل میزان شیشه کمتری در تراکم برای رسیدن به این سطح عملکرد مورد استفاده قرار می گیرد. اگرچه هر کیلوگرم شیشه از سنگ، گرانتر است اما بازهم شیشه ارزانترین راه حل است. از این رو شیشه به عنوان عایق ترجیحی برای روکش‌ های نمایشی، حفره‌ ها، سازه‌ های فولادی، تهویه مطبوع و عایق‌ های بالای سقف مورد استفاده قرار می‌ گیرد.

عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ در برابر صوت

• پشم شیشه: پشم شیشه و پشم سنگ هر دو در برابر صوت، عملکرد بسیار خوبی دارند؛ اما پشم شیشه چگالی کمتری نسبت به پشم سنگ دارد.
• پشم سنگ: همانطور که اشاره شد پشم سنگ به دلیل چگالی بالا تا حدودی در جلوگیری از انتقال صوت موفق‌ تر عمل می‌ کند.

به عنوان مثال، پشم شیشه دارای عملکرد حرارتی بسیار بالایی است به طوری که هنگام جداسازی بین اتاق‌ ها در داخل خانه نیز می‌ تواند گرما را در مناطق خاصی حفظ کند. پشم شیشه به دلیل داشتن الیاف ضخیم‌ تر و وزنش گرد و خاک کمتری دارد. هرچند هر دو ماده دارای مقاومت مشابه فشاری با همان تراکم هستند، اما سنگ ارزان‌ تر از یک کیلوگرم بر کیلوگرم است. به همین دلیل پشم سنگ معدن می‌ تواند خود به عنوان رقابتی‌ ترین راه حل باشد.

مقاومت پشم شیشه و پشم سنگ در برابر فشار

• پشم شیشه: پشم شیشه در برابر فشار مقاومت نسبتا خوبی دارد.
• پشم سنگ: پشم سنگ 200 تا 220 کیلوگرم فشار را تحمل می‌ کند که نسبت به پشم شیشه بیشتر است.

عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ در برابر آتش

• پشم شیشه: پشم شیشه هنگام آتش سوزی نمی‌ سوزد، اما در عین حال از نفوذ شعله بین الیاف نمی‌ تواند جلوگیری کند.
• پشم سنگ: برای جلوگیری از آتش سوزی به 120 کیلو گرم بر متر مکعب پشم سنگ نیاز است. در این تراکم، پشم معدنی سنگی ارزانترین راه حل است و حفاظت از آتش سوزی را در حد عالی برای جلوگیری از سقوط ساخت و ساز در صورت آتش سوزی ایجاد می‌ کند و ساکنان ساختمان به راحتی می‌ توانند در صورت آتش سوزی از ساختمان خارج شوند.

تصور رایج این است که شیشه می‌ سوزد اما سنگ نمی‌ سوزد در حالیکه هر دو این محصولات غیر قابل احتراق هستند. نه می‌ سوزند و نه به آتش سوزی کمک می‌ کنند. البته توانایی متوقف کردن آتش‌ سوزی را هم ندارد.
به طور خلاصه برای حفاظت از آتش سوزی بین کف در نمای ساختمان و پشتیبانی از فولاد اصلی در ساختمان، پشم معدنی پودر سنگ با ضخامت بالا بهترین راه حل است.

عملکرد پشم شیشه و پشم سنگ در برابر آب و رطوبت

• پشم شیشه: پشم شیشه در برابر رطوبت مقاومت نسبتا خوبی دارد اما عملکرد پشم سنگ بهتر است.
• پشم سنگ: پشم سنگ در برابر آب مقاومت خوبی از خود نشان می‌ دهد به همین دلیل استفاده از آن را در فضاهای مرطوب بیشتر می‌ بینیم.

این تصور غلط رایجی است که پشم‌ های معدنی سنگ و شیشه در برابر آب آسیب می‌ بینند! این موضوع مورد تایید نیست، اما سلول‌ های بین الیاف توسط آب جایگزین شده که منجر به توقف مواد از انجام الزامات عایق حرارتی خود می‌ شود. در حقیقت برای آب واکنش نفوذ ساده‌ تر انجام می‌ گیرد.

مقایسه قیمت پشم سنگ و پشم شیشه

در مقایسه قیمت پشم سنگ و پشم شیشه، عوامل مختلفی مانند دانسیته، ضخامت، نوع کاربرد و شرایط پروژه تاثیرگذار هستند و همین موارد باعث ایجاد تفاوت عایق پشم سنگ و پشم شیشه می شود. به طور معمول، پشم شیشه به دلیل وزن کمتر و فرآیند تولید ساده تر، قیمت پایین تری دارد و برای پروژه های سبک و عمومی گزینه اقتصادی تری محسوب می شود. به همین دلیل، بررسی قیمت پشم شیشه برای پروژه هایی که محدودیت بودجه دارند، اهمیت زیادی پیدا می کند.

در مقابل، پشم سنگ به علت تراکم بالاتر، مقاومت حرارتی و فشاری بیشتر و دوام بالاتر، قیمت بالاتری دارد اما در کاربردهای صنعتی و شرایط سخت عملکرد بهتری ارائه می دهد. از این رو، قیمت پشم سنگ باید در کنار مزایایی مانند طول عمر بالا و کارایی بهتر ارزیابی شود. بنابراین فرق بین پشم سنگ و پشم شیشه از نظر قیمت تنها به عدد نهایی محدود نمی شود و بازدهی و نیاز پروژه نقش تعیین کننده ای در انتخاب نهایی دارند.

موارد	پشم شیشه	پشم سنگ
ماده اولیه تولید	شیشه (مخلوطی از شیشه طبیعی و بازیافتی)	بازالت (سنگ آتش فشانی)
فرآیند تولید	ذوب شیشه و تبدیل آن به الیاف ریز	ذوب بازالت و تبدیل آن به الیاف ریز
تراکم الیاف	کمتر	بیشتر
مقاومت حرارتی	حداکثر 250 درجه سانتی گراد	حداکثر 750 درجه سانتی گراد
مقاومت در برابر آتش	بله	بله
مقاومت در برابر صوت	بله	بله
سرعت نصب	نصب آسان	نصب آسان
مشکلات تنفسی	بله	خیر
هزینه	بیشتر	کمتر
کاربردها	عایق صوتی و حرارتی در ساختمان	عایق صوتی و حرارتی در ساختمان
مقاومت در برابر دمای بالا	کمتر	بیشتر
نقطه ذوب	حدود 600 درجه سانتی گراد (1100 درجه فارنهایت)	حدود 1000 درجه سانتی گراد (1800 درجه فارنهایت)
قیمت	در وزن پایین قابل استفاده و مقرون به صرفه	برای عملکرد مشابه نیاز به حدود 10 درصد ضخامت بیشتر دارد
مقاومت در برابر آب	احتمال نفوذ آب	مقاومت بسیار بالا در برابر آب
مقاومت فشاری	مقاومت فشاری کمتر	مقاومت فشاری بالا

شباهت پشم سنگ و پشم شیشه

این دو ماده الیافی شکل که هر دو به عنوان عایق مورد استفاده قرار می‌ گیرند، خواص مشابهی دارند که در ادامه به آنها اشاره می‌ کنیم:

1.  هر دو آنها غیرقابل احتراق هستند و تا مدت زمان مشخصی در آتش آسیب نمی‌ بینند.
   
2.  با توجه به اصل حرارتی فیبرها در حقیقت با به دام انداختن هوا در سلول‌ های کوچک، جریان همرفتی طبیعی هوا ایجاد نشده و نمی‌ تواند به طور موثر حرارت را انتقال دهد.
   
   (در حقیقت همرفت، جابه جایی جریانِ بزرگ جرمی گاز است که بوسیله تفاوت شناوری و درجه حرارت ایجاد می‌ شود و در سلول‌ های کوچک کارایی ندارد! زیرا در سلول‌ های کوچک اختلاف تراکمی بسیار کمی وجود دارد. این اصل حرارتی در این پشم‌ های معدنی و در دیگر مصالح ساختمانی مانند مصالح ساخته از پارچه‌ های نئوپرن و فوم نیز وجود دارد.)
   
3. هنگام برخورد صدا با مانع، قسمتی از موج، جذب مانع شده و قسمتی دیگر از درون مانع منتشر می‌ شود.
   
   (در پشم شیشه و پشم سنگ به دلیل دارا بودن سطح بالای جذب صوت یا در اصطلاح سطح میرایی بالایی که برای امواج صوتی دارند، میزان انعکاس صوت را کاهش داده در نتیجه صدای کمتری به گوش می‌ رسد.
   این همان اصلی است که با استفاده از قرار دادن شانه‌ های تخم‌ مرغ بر روی دیوار‌های استودیو برای ضبط صدا صورت می‌ گیرد.)

پشم شیشه به صرفه‌ تر است یا پشم سنگ؟

البته هر دو ماده در صورت انتخاب با دانسیته و ضخامت مناسب می توانند عملکرد حرارتی و صوتی نسبتا یکسانی ارائه دهند، اما در بسیاری از کاربردها پشم سنگ نسبت به پشم شیشه ارزان تر تمام می شود. با این حال نکته مهم این است که هنگام خرید پشم شیشه، تنوع بسیار بالایی از نظر ضخامت، وزن و دانسیته در دسترس خریدار قرار دارد و همین موضوع باعث می شود پشم شیشه در بازه های قیمتی مختلف، حتی با قیمت های پایین تر نیز عرضه شود. این تنوع انتخاب، امکان تطبیق بهتر عایق با بودجه و نوع پروژه را فراهم می کند.

از سوی دیگر، قیمت نهایی هر دو عایق تنها به خود محصول محدود نمی شود و شرایط بازار مصالح ساختمانی نیز بر آن اثر می گذارد. نوسانات هزینه های تولید، حمل و نقل و حتی تغییرات قیمت مواد اولیه صنعتی مانند قیمت آهن می تواند به صورت غیرمستقیم بر قیمت عایق ها تاثیرگذار باشد. به همین دلیل، انتخاب بین پشم سنگ و پشم شیشه باید با در نظر گرفتن شرایط محیطی، میزان تحمل حرارت، نیاز صوتی و انتظارات عملکردی پروژه انجام شود تا علاوه بر کنترل هزینه، بهترین بازدهی در بلندمدت حاصل گردد.

سوالات متداول