ورق آلوزینک (گالوالوم) چیست؟ انواع و کاربردها
دسترسی سریع به محتوای این مطلب
در سال های اخیر، ورق گالوالوم توانسته بسیاری از ضعف های ورق گالوانیزه و ورق های فولادی معمولی را در برابر خوردگی، رطوبت و سایش برطرف کند. مقاومت بالا در برابر زنگ زدگی، دوام مناسب و مقاومت بهتر در برابر خراش، باعث شده این محصول در صنایع مختلف مورد توجه قرار گیرد. همچنین عواملی مانند کیفیت پوشش، ضخامت، ابعاد و نوسانات قیمت آهن تاثیر مستقیمی بر قیمت ورق گالوالوم دارند و به همین دلیل این محصول در بازار فولاد اهمیت ویژه ای پیدا کرده است.
ورق آلوزینک، ورق زینکالیوم و ورق گالوالوم در واقع نام های مختلف یک نوع ورق فولادی با پوشش آلیاژی آلومینیوم و روی هستند. این محصول معمولا به صورت رول و شیت در بازار عرضه می شود و کاربرد گسترده ای در صنایع خودروسازی، کابینت سازی، ساخت سوله، پوشش سقف و نمای ساختمان دارد. تولید این ورق در دنیا به روش الکترولیتی و غوطه وری گرم انجام می شود که در ایران روش غوطه وری گرم رایج تر است.
ورق گالوالوم چیست؟
ورق گالوالوم طی یک ایده خاص، ابداع شد. ورق گالوانیزه، گاهی اوقات بر اثر خراشیدگی های سطحی و یا قوی، آسیب از خود نشان می داد؛ بنابراین طراحان ورق های فلزی به فکر ایجاد ورق های گالوالوم افتادند. این ورق از بدو طراحی و ساخت تا کنون با نام های متعددی به شکل نوشتاری زیر همراه بوده است:
- گالوالوم
- ورق آلوزینک
- زینکلوم
- ورق زینکالیوم
- ورق زینکالیوم
- ورق زینک آلیوم
- ورق زینک آلوم
عناوین فوق را از آن جهت آوردیم، تا چنانچه چشم شما به یکی از اسامی متعدد این ورق بیفتد، متوجه اشاره به گالوالوم شوید. ورق آلوزینک به طور کلی از پوشش دادن سطح ورق های فولادی به وسیله لایه ای محافظ حاصل می شود.
سطح این ورق را با درصدهای مشخصی از آلومینیوم، سیلیکون و روی می پوشانند. این مواد روی ورق زینکالیوم تشکیل روکش محافظ می دهند. مقاومت قابل قبول این ورق در مقابل رطوبت، ترک خوردگی، سایش و … آن را در موقعیت صنعتی خاصی قرار داده است. این ورق که متریال آن ورق سیاه است، از انعطاف پذیری مناسبی هم برخوردار خواهد بود. در ادامه به ترتیب، سایزها و ابعاد ورق آلوزینک را تشخیص خواهید داد. قیمت ورق معمولی نسبت به ورق های گالوالوم کمتر است.
انواع سایز ورق آلوزینک
هر ورق گالوالوم بسته به انواع آن که در پایین به آن اشاره خواهد شد، از مشخصات ابعادی (نظیر عرض و ضخامت) به خصوصی برخوردار است، که عبارتند از:
- ضخامت ورق آلوزینک
این ضخامت، عمدتا در محدوده ۰.۱۸ الی ۲ میلی متر قابلیت طراحی دارد. البته برای حالت فرم دار از ضخامت هایی در ابعاد ۰.۳۵ الی ۱.۲۵ میلی متر، بهره می برند.
- عرض ورق گالوالوم
عرض این ورق ها از ۴۵۰ الی ۱۲۸۰ میلی متر به صورت ورق های شیت و رول، طراحی می شود. عرض در نظر گرفته شده برای ورق نواربری گالوالوم نیز در محدوده ۳۲ الی ۱۲۷۰ میلی متر قرار می گیرد.
ورق آلوزینک چه ابعادی دارد؟
ورق گالوالوم برعکس بقیه ورقهای سیاه، فاقد ابعاد متنوع است. ضخامت موجود در این ورق 0.4 میلیمتر بوده و عرض آن، ابعاد 1.5 میلیمتر را شامل می شود. اندازه و طول این ورق هم در مرکز آهن، کاملا سفارشی بوده و مطابق با نیاز خریدار، برش زده میشود.
تفاوت ورق گالوالوم و گالوانیزه
درباره تفاوت ورق آلوزینک و گالوانیزه ابتدا باید گفت که متریال ورق گالوالوم و گالوانیزه از ورق سیاه است، اما سطح پوشانده شده هر یک از این دو محصول با یکدیگر تفاوت دارد. پوشش سطح ورق گالوانیزه با فلز زینک (Zinc) یا روی، صورت می گیرد. سطح رویین ورق گالوانیزه در نقش آنُد فدا شونده ظاهر میشود. پوشش روی، از خوردگی ورق گالوانیزه در معرض نواحی خورنده، ممانعت می کند. پوشش ترکیبی اعمال شده روی ورق آلوزینک به قرار زیر است:
- ۵۵% عنصر آلومینیوم
- ۴۳% فلز روی
- ۱.۵% عنصر سیلیسیم
این پوشش ترکیبی، حاصل پیوند متالورژیکی عناصر متصل شده به ورق سیاه خواهد بود.
ترکیب این عناصر روی ورق زینکالیوم، یک لایه سطحی چند میکرونی را ایجاد می کند. وجود این لایه روی سطح ورق آلوزینک، ظاهری نقره ای و زیبا به وجود می آورد. روی در ورق گالوالوم دقیقا مثل ورق گالوانیزه، نقش آند فدا شونده را می پذیرد. در محیط های خورنده عنصر زینک، جایگزین آهن سالم و آهن خورده شده می شود. پوشش آلومینیوم افزایش مقاومت در برابر زنگ آهن، ساییدگی و خراش ورق را رقم می زند. اضافه کردن درصد اندکی از سیلیسیم در پوشش ذکر شده، به انعطاف پذیری و یکنواختی بیشتر محصول، کمک می کند.
روش تولید ورق آلوزینک گالوالوم
فرآیند تولید ورق گالوالوم شباهت زیادی به روش تولید ورق گالوانیزه دارد و در دنیا معمولا به دو روش الکترولیتی و غوطه وری گرم انجام می شود. با این حال، به دلیل هزینه بالا، نیاز به فناوری پیشرفته و مصرف زیاد برق، روش الکترولیتی در ایران رایج نیست و بیشتر تولیدکنندگان از روش غوطه وری گرم برای تولید این محصول استفاده می کنند.
در این فرآیند، ابتدا ضخامت ورق فولادی با استفاده از نورد سرد کاهش می یابد تا ورق روغنی با ضخامت مورد نظر تولید شود. سپس ورق تحت عملیات چربی زدایی، شستشو و آنیل در کوره های اتمسفر محافظ قرار می گیرد تا سطح آن برای پوشش دهی آماده شود. در ادامه، ورق از داخل حمام مذاب آلیاژ آلومینیوم و روی عبور می کند و پوششی متشکل از حدود ۵۵ درصد آلومینیوم، ۴۳.۴ درصد روی و ۱.۶ درصد سیلیکون روی سطح آن قرار می گیرد.
در مرحله نهایی، عملیات کروماته برای جلوگیری از ایجاد شوره و افزایش مقاومت در برابر خوردگی روی ورق انجام می شود. این ساختار پوششی باعث می شود ورق گالوالوم مقاومت بسیار بالایی در برابر زنگ زدگی، رطوبت، حرارت و شرایط محیطی مختلف داشته باشد و در صنایع ساختمانی، تولید ساندویچ پانل، خودروسازی و پوشش سقف کاربرد گسترده ای پیدا کند.
ویژگی های ورق آلوزینک
به لحاظ ظاهری، فولادهای ورق گالوالوم، زیباتر از فولادهای گالوانیزه هستند. میزان برّاقیت این دو ورق با یکدیگر تفاوت دارد. پوشش ظاهری گالوالوم، خاکستری و مات خواهد بود، اما پوشش گالوانیزه به درخشندگی استیل، برق می زند.
با وجود آنکه از دو ورق در دکوراسیون خانه های مدرن استفاده می شود، اما مطابق با آمار مصرف کنندگان، ورق های گالوالوم از محبوبیت بیشتری برخوردارند. ضمن آنکه ورقهای آلوزینک، قابلیت رنگ آمیزی دارند؛ البته به شرط آنکه سطح آنها را گرد و غبار نپوشانده باشد. سایر ویژگی های ورق زینکالیوم، شامل موارد زیر می شوند:
- سطحی محافظ و فاقد نیاز مبرم به کروماته
- استحکام قابل قبول در برابر انعکاس نور
- جلوه ظاهری قشنگ با اسپنگل های ریز
- ماندگاری و مقاومت بالا در مقابل نور و دما
ترکیب شیمیایی ورق آلوزینک
ورق آلوزینک که با نام های ورق زینکالیوم و ورق گالوالوم نیز شناخته می شود، از یک ورق فولادی پایه و پوشش آلیاژی آلومینیوم و روی تشکیل شده است. این ترکیب باعث افزایش مقاومت در برابر خوردگی، حرارت و رطوبت می شود و یکی از مهم ترین ویژگی های ورق گالوالوم به شمار می آید. همچنین نوع پوشش و درصد عناصر به کار رفته می تواند روی وزن ورق آلوزینک، دوام و عملکرد آن تاثیر مستقیم داشته باشد.
| عنصر | درصد تقریبی |
|---|---|
| آلومینیوم (Al) | 55٪ |
| روی (Zn) | 43.4٪ |
| سیلیکون (Si) | 1.6٪ |
| فولاد پایه | متغیر بر اساس نوع ورق |
وجود آلومینیوم در این پوشش باعث مقاومت بالا در برابر زنگ زدگی و حرارت می شود، در حالی که روی از سطح فولاد در برابر خوردگی محافظت می کند. سیلیکون نیز چسبندگی بهتر پوشش به ورق فولادی را فراهم می کند. به همین دلیل ورق آلوزینک در مقایسه با بسیاری از ورق های پوشش دار، طول عمر بیشتری دارد و در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرد.
طول عمر ورق آلوزینک چقدر است؟
ورق آلوزینک یا ورق گالوالوم به دلیل پوشش آلیاژی آلومینیوم و روی، طول عمر بالایی در شرایط محیطی مختلف دارد. میزان دوام این محصول به عواملی مانند شرایط آب و هوایی، میزان رطوبت، کیفیت پوشش، ضخامت ورق، نحوه نصب و نگهداری بستگی دارد. به طور کلی، طول عمر ورق زینکالیوم در بسیاری از پروژه ها بین ۲۰ تا ۴۰ سال و حتی بیشتر برآورد می شود.
در مناطق خشک و کم رطوبت مانند بسیاری از شهرهای مرکزی ایران، این ورق می تواند چند دهه بدون خوردگی شدید دوام داشته باشد. در چنین شرایطی، یکی از مهم ترین ویژگی های ورق گالوالوم مقاومت بالا در برابر اکسید شدن و تابش مستقیم نور خورشید است. همچنین در این مناطق معمولا تغییرات ظاهری ورق بسیار کمتر خواهد بود.
در مناطق مرطوب و بارانی مانند شمال کشور، ورق آلوزینک عملکرد بهتری نسبت به ورق گالوانیزه معمولی دارد؛ زیرا وجود آلومینیوم در پوشش آن باعث کاهش سرعت زنگ زدگی می شود. البته در محیط های بسیار مرطوب یا صنعتی که میزان آلاینده های شیمیایی بالا است، استفاده از ضخامت های بیشتر و رعایت اصول نگهداری اهمیت زیادی دارد.
در مناطق ساحلی و نزدیک دریا، وجود نمک و رطوبت می تواند باعث افزایش خوردگی فلزات شود. با این حال، ورق گالوالوم نسبت به بسیاری از ورق های فولادی مقاومت بیشتری در این شرایط دارد و به همین دلیل در ساخت سقف سوله ها، پوشش های صنعتی و سازه های فضای باز کاربرد گسترده ای پیدا کرده است. انتخاب صحیح ابعاد ورق آلوزینک و ضخامت مناسب نیز می تواند تاثیر زیادی بر افزایش عمر مفید آن داشته باشد.
استانداردهای ورق آلوزینک
ورق آلوزینک بر اساس استانداردهای مختلف بین المللی تولید می شود تا کیفیت پوشش، مقاومت در برابر خوردگی، ضخامت و خواص مکانیکی آن کنترل شود. این استانداردها مشخص می کنند که ورق زینکالیوم یا ورق گالوالوم باید چه ویژگی هایی از نظر ترکیب شیمیایی، وزن پوشش و کیفیت سطح داشته باشد.
| استاندارد | کشور / مرجع | کاربرد |
|---|---|---|
| ASTM A792 | آمریکا | مشخصات فنی ورق گالوالوم |
| JIS G3321 | ژاپن | ورق فولادی با پوشش آلومینیوم و روی |
| EN 10346 | اروپا | استاندارد پوشش دهی ورق های فولادی |
| AS 1397 | استرالیا | کنترل کیفیت ورق های پوشش دار |
| KS D 3030 | کره جنوبی | مشخصات ورق آلوزینک صنعتی |
این استانداردها معیارهایی مانند ضخامت پوشش، مقاومت در برابر خوردگی، کیفیت سطح، تلرانس ابعادی و خواص مکانیکی را تعیین می کنند. رعایت این الزامات باعث می شود ورق آلوزینک در شرایط محیطی مختلف عملکرد مناسبی داشته باشد و در صنایع ساختمانی، تولید ساندویچ پانل، لوازم خانگی و خودروسازی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین استاندارد تولید می تواند روی وزن ورق آلوزینک، کیفیت نهایی و حتی قیمت محصول تاثیرگذار باشد.
انواع ورق گالوالوم
ورق گالوالوم مثل ورق آلوزینک به شکل رنگی عرضه می شود. نوعی ورق آلوزینک خام در بازار آهن آلات، بدون هیچ گونه پوشش رنگی وجود دارد؛ رنگ کوره ای با بهره گیری از دو غلتک در دو سوی ورق، توزیع شده و ورق در درون کوره قرار می گیرد. میزان ضخامت رنگ اعمال شده، متشکل است از:
- یک لایه پلی استر ۲۵ میکرونی
- لایه پرایمر ۷ میکرونی
ورق رنگی گالوالوم، صرفا به شکل کوره ای قابل عرضه به بازار بوده و از دوام خوبی برخوردار است. تنوع رنگی زیاد ورق زینک آلوم، آن را در صنایع گوناگون، هدف کاربرد، قرار می دهد.
هر یک از انواع ورق آلوزینک را به قسم زیر، فهرست بندی کرده ایم:
- ورق آلوزینک کلاف مسطح
- ورق زینک آلوم شیت مسطح
- ورق زینک آلیوم فرم دار
- ورق کلاف نواری گالوالوم
کاربرد ورق آلوزینک
ورق گالوالوم مخصوصا ورق گالوالوم هفت الماس، جزو ورق های ترند روز بازار برای محیط های باز است. از همین رو مقاومت آن در مقابل زنگ زدگی در فضاهای های بیرونی را نسبت به فولاد گالوانیزه در مقیاس بالاتر در نظر می گیرند. کاربرد عمده ورق آلوزینک به طور کلی به صورت زیر است:
- طراحی و تولید انواع تابلوهای برق
- تولید انواع اگزوز اتومبیل
- ساخت بیلبوردهای تبلیغاتی
- تولید تابلوهای راهنمایی و رانندگی
- کاربرد در صنعت لوازم خانگی نظیر آبگرمکن و اجاق گاز
- در حفظ منابع جهت ذخیره آب
- استفاده در سیلو سازی
- تعبیه ورق ها در کولر و صنایع مربوط به تهویه هوا
- مورد مصرف صنایع روشنایی
- جزء ضرورت های پروفیل درب و پنجره
- بکارگیری در لوله و اتصالات، و تسمه
- کاربرد در یخچال سازی
- کاربرد در کابینت سازی
- پوشش دهی کف کانکس
- اجرای اسکلت ساختمان
- مورد مصرف در سقف سازی
- به منظور درزگیری در ساختمان
- پوشش دادن دیوار
- در آبروها
- تحت عنوان پرچین و فنس
- و …
مزایا و معایب ورق آلوزینک
در این بخش به ترتیب به گوشه هایی از مزایا و معایب ورق آلوزینک می پردازیم. مزایای متعددی که بر ورق گالوالوم، میتوان نام برد، عبارتند از:
- مقاومت مورد پذیرش در قبال زنگزدگی و سایر آسیبهای ناشی از رطوبت
- دوام آوردن در برابر خوردگی
- قابل دوام و دارای ماندگاری زیاد در فضاهای اسیدی
- نصب آسان ساندویچ پانل آلوزینک
- منعطف تر بودن نسبت به بقیه انواع ورقها
- ایستادگی خوب در برابر عوامل فرسایش ورق های فلزی
- تاب آوردن در مقابل نوسانات شدید درجه حرارت
- برخورداری از سطح یکنواخت، سبک بودن وزن ورق آلوزینک و ظاهر زیبا به همراه تنوع رنگ در بازار
- متعادل بودن قیمت ورق آلوزینک
پس از آشنایی شما با مزایای ورق گالوالوم، نوبت به معایب آن می رسد. از جمله معایب این محصول می توان به موار زیر اشاره کرد:
- کیفیت ورق آلوزینک در اثر تماس با فضاهای قلیایی، طی مدت زمان کوتاهی، افت پیدا می کند.
- تماس این ورق با پاره ای از ملاتهای ساختمانی، فاضلاب حیوانی و عنصر سرب به تخریب پوشش گالوالوم می انجامد.
- می بایست به این نکته اذعان داشت که هر گونه خراش روی سطح زینکالیوم از عمر مفید آن خواهد کاست.
پیرامون ورق گالوالوم به بحث نشستیم و کاربردهای آن را در صنعت از اگزوز اتومبیل گرفته تا کابینت سازی، ساختمان، تابلوی برق و … بر شمردیم. روش عمده فرآیند تولید این محصول، تقریبا در تمامی کارخانجات ایران به صورت غوطه وری گرم است. در این روش، پس از آمادهسازی ورق فولادی، محصول در حمام مذاب غوطه ور می گردد. در این مرحله، سطح ورق فولادی به طور کامل با آلیاژ مذاب پوشیده میشود. سپس پوشش سطح آن خشک و خنک شده و به مرحله نهایی یعنی کنترل کیفیت و برش می رود.
سوالات متداول
ورق گالوالوم در کابینت سازی، آبگرمکن، صنعت ساختمان، اگز خودرو، تابلوی روشنایی و … کاربرد چشمگیری دارد.
از ویژگی های ورق آلوزینک میتوان به ضد زنگ بودن، انعطاف، شکل پذیری، چسبندگی سطح و … اشاره کرد.
تفاوت اصلی ورق آلوزینک و گالوانیزه در نوع پوشش محافظ آن هاست. ورق گالوانیزه با لایه روی پوشش داده می شود، اما ورق آلوزینک ترکیبی از آلومینیوم، روی و سیلیکون دارد که مقاومت بیشتری در برابر خوردگی و حرارت ایجاد می کند.
بله، ورق آلوزینک به دلیل وجود آلومینیوم در پوشش خود، مقاومت بالایی در برابر زنگ زدگی و خوردگی دارد. این ویژگی باعث می شود در محیط های مرطوب و صنعتی عملکرد بهتری نسبت به بسیاری از ورق های پوشش دار داشته باشد.
طول عمر ورق گالوالوم بسته به شرایط محیطی، کیفیت پوشش و نحوه نگهداری متفاوت است، اما معمولا بین ۲۰ تا ۴۰ سال دوام دارد. در مناطق خشک و با رطوبت کمتر، عمر مفید آن بیشتر خواهد بود.
ورق آلوزینک معمولا در ضخامت های حدود ۰.۳ تا ۱.۲ میلی متر و در عرض های متنوع تولید می شود. این ورق ها به صورت رول یا شیت عرضه شده و بسته به نوع کاربرد، ابعاد آن قابل انتخاب است.
بله، ورق گالوالوم به دلیل مقاومت بالا در برابر رطوبت، اشعه خورشید و خوردگی، گزینه مناسبی برای استفاده در فضای باز محسوب می شود. به همین دلیل در سقف سوله ها، نما و پوشش های بیرونی کاربرد زیادی دارد.
مرکزآهن، مرجعی تخصصی و به روز برای کسب دانش و اطلاع از آخرین تحولات بازار آهن و فولاد است. با وبلاگ جامع ما، همیشه از آخرین اخبار و اطلاعات این صنعت آگاه باشید.