3.5/5
752رای
این پســت برای شما مفیــد بود ؟
  • 5عالی بود
  • 3خوب بود
  • 2معمولی بود
  • 1بد بود

معرفی ورق های فلزی و جداول استاندارد

ورق فولادی در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می گیرد. اگر کمی به این محصول توجه کنیم، متوجه می شویم که در بسیاری از وسایلی که در زندگی روزمره از آن استفاده می کنیم این ورق ها به کار رفته است. از ماشین لباسشویی و ظرفشویی گرفته تا خودرو و کشتی نیازمند ورق هایی هستند که از جنس فلز و با ویژگی های منحصر به فرد می باشند. در این مقاله سعی شده است که انواع ورق  فلزی را با جدول استاندارد هر یک بپردازیم تا شما مخاطب گرامی اطلاعات تخصصی و فراتری از این محصولات به دست آورید. در نظر داشته باشید که هر یک از این محصولات از آلیاژ و عناصر مختلفی تشکیل شده اند که بر همین اساس خواص آن ها با یکدیگر متفاوت است.

ورق ‌های فلزی بر اساس استانداردهای خاصی تولید می ‌شود. هر کشوری استاندارد مخصوص به خود را دارد و برخی کشورها مانند ایران از استانداردهای کشورهای دیگر برای تولید ورق‌ های فلزی بهره میبرند. در هر یک از این استانداردها جداولی وجود دارد که اطلاعات تخصصی مانند ترکیبات شیمایی به‌ کاربرده شده، خواص مکانیکی ورق ‌ها و … در اختیار مصرف ‌کنندگان قرار میدهند.

در میان ورق های فولادی، ورق پانچ فلزی نیز از دیگر زیر مجموعه های این محصول است. در واقع سطح ورق آهنی که تحت عملیات پانچ کاری به صورت  سوراخ دار شده باشد به این نام شناخته می شوند. این محصولات از لحاظ استاندارد و خواص با سایر ورق های آهن تفاوتی ندارد، در واقع تمامی شیت های آهن را می توان تحت این عملیات به صورت روزنه دار تبدیل کرد، تنها تفاوت در شکل ظاهری آن ها می باشد. در ادامه به بررسی استاندارد های میان انواع ورق های فولادی خواهیم پرداخت.

آنچه در ادامه خواهید خواند:

ورق چیست؟

برای ساخت ورق فولادی ابتدا شمش فولادی را وارد خط تولید کارخانه می نمایند، پس از آن این محصول را تحت دمای مشخصی قرار داده تا گرم شود. در مرحله بعد شمش فولادی حرارت دیده را از میان غلتک هایی عبور داده تا به اندازه و ابعاد مشخصی برسند. اگر ضخامت محصولی که تولید شده است از 4 میلی متر کمتر باشد به آن ورق و چنانچه ضخامت آن بیش از 4 میلی متر باشد به آن صفحه گفته می شود.

مشاهده نسخه pdf مقاله : جدول استاندارد ورق های فلزی

جدول استاندارد ورق فلزی

آشنایی با انواع ورق های فلزی

ورق های فلزی از آلیاژهای مختلفی مانند آلومینیوم ، مس ، برنج و… و همچنین با درصدهایی متفاوت تولید می شوند. برای ساخت این محصولات دو روش نورد سرد یا نورد گرم به کار گرفته می گیرند به همین ترتیب به ورق هایی که از روش نورد سرد ساخته شوند ورق روغنی و محصولاتی که به روش نورد گرم تهیه شود ورق سیاه می گویند. هر کدام از این دو نوع ورق ، انواع مختلفی دارند که هر کدام ابعاد ، وزن و ویژگی های منحصر به فردی را دارا می باشد که در هفت دسته بندی اصلی از جمله ورق های روغنی ، ورق گالوانیزه ، ورق استیل ، ورق رنگی ، ورق اسید شویی ، ورق سیاه و ورق آجدار قرار می گیرد.

1- ورق روغنی

نام ورق روغنی از اصطلاح بازاری و عامیانه آن گرفته شده است و آن هم به دلیل ویژگی های ظاهری محصول بوده به این معنا که به نظر می رسد بر روی ورق لایه ای از روغن قرار داشته باشد. این محصول به روش نورد سرد تهیه می شود و به این صورت بوده که در طی فرآیند تولید از ضخامت بالا به ضخامت های پایین تر تبدیل و تولید می شوند. ظاهر این ورق ها بسیار براق ، یکدست و درخشان است. کیفیت ظاهری این محصول بسیار بالا بوده و به همین علت در صنایع از آن برای کالاهایی مانند بدنه ماشین لباسشویی و ماشین ظرفشویی استفاده می شود که زیبایی ظاهری دارای اهمیت بسیار است. این محصول سه نوع نیمه کششی St12 ، ورق معمولی st14 و ورق فوق کشش st13 دارد.

ورق ‌های روغنی از جنس فولاد هستند و طی فرآیند نورد سرد تولید می ‌شوند. این ورق‌ ها پس از تولید روغن‌ کاری می‌ شوند، به همین دلیل است که آنها را به این نام مینامند. ورق ‌های روغنی از مقاومت و استحکام فشاری بالایی برخوردار هستند و بنابراین در ساختمان‌ سازی بسیار پرکاربرد هستند. این محصول در سیستم استاندارد DIN آلمان از لحاظ استحکام کششی به سه دسته تقسیم‌ بندی می ‌شود:

  •  ST12: معمولی
  •  ST13: نیمه‌کششی
  •  ST14: فوق کششی

در زبان آلمانی Stahl به معنای فولاد است و دو حرف اول این گریدها نشان‌ دهنده این است که ورق‌ ها از جنس فولاد هستند. اعداد به‌ کار برده شده نیز نشان‌ دهنده حداقل استحکام کششی ورق ‌ها می باشند.

مشخصات مکانیکی ورق‌ های روغنی

در جدول زیر خواص مکانیکی هر یک از گریدهای بالا آورده شده است:

مشخصات مکانیکی ورق‌ های روغنی

ترکیبات شیمیایی ورق ‌های روغنی

در جداول زیر می‌ توانید ترکیبات شیمیایی بکار رفته در هر یک از این گریدها را مشاهده کنید:

ترکیبات شیمیایی ورق ‌های روغنی

ورق های روغنی پایه تولید ورق رنگی و ورق رنگی گالوانیزه به حساب می آید. ضخامت این محصول از 30 صدم میلی متر تا 3 میلی متر متغیر است و در دو عرض استاندارد که شامل 100 سانتی متر و 125 سانتی متر است تولید می شود.

جدول وزنی ورق روغنی

جدول وزن ورق روغنی

ابعاد ورق‌ های روغنی

ورق ‌های روغنی موجود در بازار در دو عرض 1m, 1.25 m و در دو طول 2m, 2.5m تولید می‌ شوند. ضخامت این ورق ‌ها متنوع و بین 0.3mm- 3mm هست. در جدول زیر ابعاد برخی از این ورق ‌ها آورده شده است:

ابعاد ورق‌ های روغنی

2- ورق گالوانیزه

روش های مختلفی برای گالوانیزه کردن فلزات وجود دارد. اقتصادی ترین و در عین حال کاربردی ترین روش برای گالوانیزه کردن فلزات، توسط یک دانشمند ایتالیایی به نام گاوانی ابداع شد که نام او بر این روش نیز ماندگار شد. این روش بدین صورت است که فلز را در حوضچه های مذاب روی غوطه ور می کنند تا تمام سطوح این ورق از روی پوشانده شود. این محصول در سه نوع مختلف ، از جمله گالوانیزه بدون گل ، گالوانیزه گل درشت و گالوانیزه گل ریز تولید می شود. این گل ها به خاطر وجود درصدی ناخالصی در روی هنگامی که در حوضچه مذاب قرار می گیرند به وجود می آیند که البته شبیه کریستال می شود و ثابت می ماند.

هرچه گل یک ورق کمتر باشد کیفیت بالاتر است و از نظر محیط زیستی مناسب تر. در آینده تمامی کارخانجات دنیا موظفند که ورق بدون گل تولید کنند که برای حفظ محیط زیست می باشد. استاندارد ورق گالوانیزه متفاوت است و با توجه به ضخامت، وزن پوشش روی، سرعت سرد شدن ورق، چسبندگی، ظاهر قطعات و… تقسیم بندی می شوند. این استانداردها شامل CAN/CSA G164 ، AS/NZS 4680، 1461  ASTM A123 ISO است و ضخامت این محصول از 18/0 تا 6 میلی متر می باشد. در بازار می توانید این محصول را در دو نوع داخلی و خارجی تهیه کنید. عرض این ورق ها در دو سایز 100 و 125 سانتی متری و با کوتینیگ 100 ، 120 ، 180 ، 220 ، 275 تولید می شوند. (منظور ازکوتینگ میزان پوشش روی در دو سطح ورق است.)

جدول استاندارد وزن ورق گالوانیزه

جدول استاندارد ورق گالوانیزه

گریدهای ورق ‌های گالوانیزه

در استاندارد آمریکایی ASTM از انواع مختلف فولاد برای تولید ورق ‌های گالوانیزه استفاده می ‌شود که در نتیجه درصد ترکیبات شیمیایی و خواص مکانیکی ورق ‌های تولیدی متفاوت خواهد بود. در استاندارد آمریکایی از فولادهایی نظیر:

  • فولاد تجاری (CS): این نوع فولاد خود دارای 3 نوع A, B, C می ‌باشد.
  • فولاد کششی عمیق (DDS): این نوع فولاد داری 2 نوع A, C می‌ باشد.
  • فولاد کشش خیلی عمیق (EDDS)
  • فولاد شکل ‌پذیر (FS): این نوع از فولاد نیز دارای دو نوع A, B است.
  • فولاد ساختمانی(SS): دارای گرید های متفاوتی می ‌باشد
  • فولاد BHS
  • فولاد کم آلیاژ با استحکام بالا (HSLAS)

در جدول زیر می ‌توانید درصد ترکیبات شیمیایی به‌ کاربرده شده در برخی از انواع ورق ‌های گالوانیزه را (ASTM) مشاهده کنید:

ردیفنوع فولادکربنمنیزیمفسفرگوگردآلومینیوممسنیکلکروممولیبدنوانادیمکلمبیمتیتانیوم
1CS نوع A0.10.60.030.035……0.250.20.150.060.0080.0080.025
2CS نوع B0.02-0.150.60.030.035……0.250.20.150.060.0080.0080.025
3CS نوع C0.080.60.10.035……0.250.20.150.060.0080.0080.025
4FS نوع A0.10.50.020.035……0.250.20.150.060.0080.0080.025
5FS نوع B0.02-0.100.50.020.03……0.250.20.150.060.0080.0080.025

ورق ‌های گالوانیزه تولید داخل اکثراً بر اساس استانداردهای سازمان استاندارد ملی ایران و یا استانداردهای کشورهای اروپایی و در برخی موارد بر اساس استانداردهای کشور ژاپن تولید می ‌شوند. در استاندارد اروپایی ورق ‌های گالوانیزه را از جهات مختلفی گرید بندی می ‌کنند که در جدول زیر به آنها اشاره‌ شده است:

ردیفگریدهای ورق‌های گالوانیزه در استاندار اروپایی  
گریدهای با استحکام و شکل پذیرگریدهای ساختمانیگریدهای کششی و شکل‌ دهی
1H220YDS220GDDX51D
2H340LADS250GDDX52D
3H220BDS280GDDX53D
4H260YDS320GDDX54D
5H380LADS350GDDX56D
6H220PDS550GD
7H260LAD
8H420LAD
9H300PD

جداول استاندارد ورق‌ های گالوانیزه بر اساس استاندارد اروپایی

در جدول ‌های زیر نیز میتوانید درصد ترکیبات شیمیایی به ‌کاربرده شده در گریدهای کششی (DX) و همچنین اطلاعات مربوط به لایه محافظتی را بر اساس استاندارد اروپایی بررسی کنید:

ردیفترکیبات شیمیایی بر اساس استاندارد اروپایی EN10142:2000       
گریدکربنمنیزیمفسفرگوگردآلومینیومنیتروژنتیتانیم
1DX51D0.10.60.030.0350.0250.010.005
2DX52D0.070.30.030.0350.0250.0050.005
3DX53D0.030.030.030.0350.020.0060.125
4DX54D0.010.30.030.0350.020.0060.125
5DX56D0.0050.20.020.020.020.0050.086

جداول استاندارد ورق‌ های گالوانیزه بر اساس استاندارد اروپایی

در جدول بالا نمادهایی به ‌کاربرده شده است که به شرح آنها در زیر پرداخته ‌شده است:

  • Z: این حرف بدین معنا است که لایه محافظتی از جنس روی خالص است. عدد بعد از Z نمایانگر جرم پوشش روی (برحسب گرم بر مترمربع) در دو سطح ورق‌ ها است. هر چه این عدد بزرگتر باشد مقاومت ورق در برابر خوردگی و رطوبت بیشتر خواهد بود.
  • ZF: این حرف بدین معنا است که لایه محافظتی از آهن- روی (8-12 درصد) تشکیل می ‌شود. عدد بعد از آن نیز نشان‌ دهنده جرم پوشش ورق (برحسب گرم بر مترمربع) می‌ باشد.

بعد از اتمام فرآیند گالوانیزاسیون، بر روی سطح ورق ‌ها پولک ‌هایی ایجاد می ‌شود که اصطلاحاً به آنها spangle (گل) گفته می ‌شود. وجود این گل‌ ها کیفیت و مرغوبیت ورق ‌ها را پایین می ‌آورد. هر چه این گل ‌ها ریزتر باشند، ورق نهایی از کیفیت بالاتری برخوردار خواهد بود. بر همین اساس ورق‌ های گالوانیزه را به دسته تقسیم‌ بندی میکنند:

  • NA: گل های ایجاد شده درشت هستند. کیفیت سطح این نوع ورق‌ ها معمولی است و مناسب برای سطوحی غیر نمایان هستند.
  • MA: گل ‌های ایجاد شده ریز هستند. کیفیت سطح ورق‌ ها معمولی است و مناسب برای سطوح غیر نمایان هستند.
  • MB: گل ‌های ایجاد شده ریز هستند. کیفیت سطح این ورق ‌ها افزایش ‌یافته و مناسب برای سطوح نمایان هستند.
  • MC: گل‌ های ایجاد شده ریز هستند. کیفت سطح این ورق ‌ها عالی است و مناسب برای سطوح نمایان هستند.
  • RA: جنس لایه پوششی آهن- روی است و سطح این ورق ‌ها مات و خاکستری‌ رنگ است.
  • RB: جنس لایه پوششی آهن- روی است و کیفیت سطح این ورق ‌ها از مورد قبلی بالاتر است.
  • RC: جنس لایه پوششی آهن- روی است و کیفیت سطح این ورق ‌ها عالی است و قابلیت رنگ ‌آمیزی نیز دارند.

در جدول ‌های زیر نیز میتوانید درصد ترکیبات شیمیایی به‌ کاربرده شده در گریدهای H ورق ‌های گالوانیزه و همچنین اطلاعات مربوط به لایه محافظتی را بر اساس استاندارد اروپایی بررسی کنید:

ردیفترکیبات شیمیایی بر اساس استاندارد اروپایی EN10292:2000        
گریدکربنمنیزیمسیلیسیمآلومینیومفسفرگوگردتیتانیمنوبیوم
1H180BD0.040.70.50.020.060.25...
2H220BD0.060.70.50.020.080.25
3H220PD0.080.70.50.020.080.25
4H300PD0.10.70.50.020.080.25
5H220YD0.010.90.50.020.080.250.12
6H260YD0.011.60.50.020.10.250.12
7H260LAD0.10.60.50.0150.250.250.150.09
8H300LAD0.110.50.0150.250.250.150.09
9H340LAD0.110.50.0150.250.250.150.09
10H380LAD0.11.40.50.0150.250.250.150.09

استاندارد ورق گالوانیزه اروپایی

ابعاد ورق‌ های گالوانیزه

مشخصات ورق‌ های گالوانیزه مانند ضخامت، طول، عرض اصولاً بر اساس استاندارد های CAN/CSA G164, AS/NZS 4680, ASTM A123, ISO1461 هستند. انواع ورق‌ های گالوانیزه معمولاً در دو عرض استاندارد 100 cm, 125 cm و ضخامت ‌های متنوع (بین 0.18 mm-6 mm) و طول ‌های 2m, 2.5m,6m به بازار عرضه می‌ شوند. در جدول زیر به مشخصات چند نمونه از ورق‌ های موجود در بازار اشاره‌ شده است:

ابعاد ورق‌ های گالوانیزه

3- ورق استیل

استیل، آلیاژی است که از پایه آهن بوده که حاوی کمتر از 2 درصد کربن می باشد. میزان کربن موجود در این ورق باعث شده خواص مکانیکی و سختی آن متفاوت باشد. اگر کربن کمتر از 0.15 درصد باشد به آن فولاد ساده نرم کربنی می گویند که برای تولید میخ، پرچ و لوله های درزدار استفاده می کنند. به همین ترتیب از 0.15 تا 0.3 به کم کربن معروف است که در تولید تیرآهن ، میلگرد ، چرخ دنده استفاده می شود و اگر میزان آلیاژ کربن از 0.3 تا 0.6 درصد باشد به آن کربن متوسط می گویند که برای ساخت شفت ، میل لنگ و فنر مناسب است. چنانچه آلیاژ بالای 0.6 درصد باشد پرکربن است و برای ساخت اره، آچار، مته و پیچ گوشتی به کار می رود. ورق استیل به دو صورت ساده کربنی و آلیاژی در بازار موجود است که تفاوت این دو نوع در عناصری می باشد که در آن وجود دارد. استیل ساده کربنی از عناصر معمولی شامل سیلیسیم ، منگنز ، گوگرد و فسفر تشکیل شده است. با افزودن آلیاژهای دیگری به این ترکیب، استیل ضدزنگ تولید می شود که خواص بالایی هم دارد. حداقل 10.5 درصد کروم برای ضد زنگ شدن فلزات نیاز است تا کروم پس از ترکیب با اکسیژن هوا اکسید کروم را تشکیل دهد.

در استیل های ضد زنگ که به استنلس نیز معروف هستند نیکل ، مولیبدن ، کروم نیز موجود است که باعث می شود در برابر خوردگی مقاومت کنند. از ویژگی های خوب این محصول این است که قابل بازیافت کامل است و می توان آن را دوباره قالب گیری کرد. ورق های استیل از ویژگی های قابل توجهی از قبیل صاف و صیقلی بودن، عدم زنگ زدگی یا خوردگی، براقی، روکش دار بودن، ضد اسید و…برخوردار است. این محصول نیز همانند دیگر ورق ها به صورت رول و شیت در بازار موجود می باشد. ضمن آنکه ضخامت آن از 40 صدم میلی متر تا 20 میلی متر  و در عرض 100 و 125 سانتی متر له فروش می رسد.

جدول استاندارد ورق استیل

جدول وزن ورق استیل

جدول استاندارد ورق استیل

4- ورق رنگی

ورق گالوانیزه پایه ساخت این محصول می باشد وقتی که به آن رنگ و آستر می زنند، سپس در کوره قرار گرفته و به ورق رنگی تبدیل می شود. ورق گالوانیزه را در کارخانه دو بار با محلول چربی زدایی شسته و سپس با آب ، سطح رویی و زیرین آن را مجدد شستشو می دهند. در این مرحله با دمش هوای گرم آن را خشک می کنند تا عاری از هر گونه ناخالصی شود. سپس ماده شیمیایی ویژه ای را بر روی تمام سطوح می زنند تا رنگ به خوبی به ورق بچسبد و پوسته پوسته نشود. پس از آن پرایمر یا همان رنگ اولیه بر روی ورق زده می شود و در کوره قرار می گیرد و بعد از سرد شدن رنگ اصلی که از جنس پلی استر ، پلی وینیل ایدین فلوئوراید  ، اپوکسی ، پلی وینیل کلراید و پلی یورتان است را توسط غلتک روی ورق می زنند و در کوره قرار می دهند تا رنگ کاملا پخته شود. رنگ های ورق رنگی شامل سفید ، آبی ، قرمز ، زرد  ، سبز ، نارنجی ، قهوه ای ، لیمویی ، بنفش است که برای لوازم خانگی مثل اجاق گاز ، یخچال ، کابینت و یا صنایع فلزی ، صنایع ساختمانی و صنعت حمل و نقل استفاده می شود.

5- ورق اسید شویی

این محصول از نظر ظاهری شبیه به ورق روغنی می باشد که از ورق های گرم تولید می شوند و طی یک پروسه ای زغال های روی سطح ورق را کاملا از بین می برند و همه ناخالصی ها را با کمک اسید پاک می کنند. به این فرآیند که طی آن چربی های روی محصول با کمک اسید کلریدریک از بین می رود و ورقی صاف و کمی براق تولید می شود و با کمک نورد گرم به ضخامت دلخواه می رسد ، اسیدشوئی می گویند. این محصول در دو صورت رول و شیت برش داده می شود و ابعاد ورق اسید شور فابریک شامل 1000*2000 میلی متر و 1250*2500 میلی متر است. وزن این محصول شبیه به ورق های نورد گرم (سیاه) می باشد. از این محصول برای لوله های نفت و گاز ، صنعت خودرو و کشتی سازی استفاده می کنند. این عملیات اسیدشویی که به فلاکسینگ نیز معروف است باعث می شود که سطح روی آهن 250 برابر از فولاد سخت تر شود.

جدول استاندارد ورق اسیدشویی

جدول وزن ورق اسیدشویی

6- ورق سیاه یا ورق نورد گرم

آهن آلات به دو دسته صنعت و ساختمانی تقسیم می شوند و همان طور هم که در ابتدای متن به آن اشاره شد از دو روش نورد سرد و نورد گرم تهیه می شوند. خروجی نورد گرم « ورق سیاه » است و این نام برگرفته از شکل ظاهری آن می باشد. یعنی این که فولاد در دمای بسیار بالایی در کوره ها ذوب می شود که از نظر ظاهری رنگ آن تیره و مات و متمایل به سیاه می باشد. تختال ها را در دمای 1280 درجه سانتی گراد در کوره ها گرم می کنند، سپس در ضخامت های بین 1.2 تا 16 میلی متر برش داده و به صورت کلاف بسته بندی می نمایند. طول این محصول بین یک تا 12 متر متغیر است. همچنین عرض این محصول نیز در چهار سایز 100 و 125 ، 150 و 200 سانتی متر و ضخامت آن از 1.5 تا 100 میلی متر می باشد. ناگفته نماند استاندارد استفاده شده در ساخت ورق سیاه با ST37 می باشد.

جدول استاندارد ورق سیاه

جدول وزن ورق سیاه

7- ورق آجدار

این محصول از جنس ورق سیاه و نورد گرم است که به حالت و شکل خاصی آن را فرم می دهند و روی آن را به اشکالی مانند خطوط مورب و کج ، دایره ای شکل و… فرم می دهند تا به حالت سرعت گیر تبدیل شود (سطح این ورق دارای خطوط برجسته است). این محصول را در کف اتاق ها ، کامیون و وانت بارها ، آسانسور و… استفاده می کنند. ورق های آج دار با ضخامت 1.5 میلی متر و 10 میلی متر و در ابعاد 2*1 متر و 6*1.5 و 6*2 متر تولید می شوند. آلومینیوم ، مس ، و برنج نیز جز ورق های فلزی به حساب می آیند که در این گروه قرار نمی گیرند. اما پر مصرف هستند.

جدول وزن ورق آجدار

8- ورق آلومینیوم

یکی از پر مصرف ترین نوع ورق ها ورق آلومینیوم می باشد که مدت از زمان های زیادی از آن در صنایع مختلف استفاده می کنند. از دلایل استفاده زیاد و تولید انبوه ورق آلومینیوم انعطاف پذیری، مقاومت بالا ، ظاهری براق و تمیز آن بوده. ضمن آنکه قیمت این محصول به نسبت برخی از ورق ها مناسب تر و یا شاید کمتر می شود. امیدواریم که این مطلب برای شما مخاطب گرامی مفید بوده باشد. مجموعه مرکز آهن از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می کند. شما می توانید در کامنت نظرات خود را با ما در میان بگذارید.

3.5/5
752رای
این پســت برای شما مفیــد بود ؟
  • 5عالی بود
  • 3خوب بود
  • 2معمولی بود
  • 1بد بود

پیشنهاد می کنیم مطالعه کنید

0

سوالات و نظرات کاربران

نمایش موافق ترین ها
    0

    سوالات و نظرات کاربران

    اختیاری

    اشتراک گذاری

    تماس 03135155000 03135156000 0