انواع گرید ورق استیل نسوز: بررسی کلی

شناخت انواع گرید ورق‌ استیل نسوز برای استفاده اصولی از این ورق انعطاف پذیر و با دوام مهم است. این ورق در صنایع مختلف، اهمیت و کاربرد ویژه ‌ای دارد و با نام استنلس استیل نیز شناخته می ‌شود. ورق های استیل نسوز از فولاد ضد زنگ ساخته می شوند و چون در ساختار خود از مقادیری از کروم و نیکل سود می برند، خواص ضد حرارتی و نسوز پیدا می کنند. ورق های استیل گرید 300 و 400 به عنوان گریدهای ورق استیل نسوز در بازار آهن معامله می شوند.

نکته مهم این است که برای خرید هر نوع آهن آلات باید از قیمت آهن آلات امروز و در لحظه آگاهی داشته باشید و اطلاع از گریدها در هر نوع ورق کمک به خریدی بهتر و استفاده ای اصولی تر از هر نوع ورق متناسب با کاربرد آن خواهد شد. در این مطلب با معرفی انواع گریدهای ورق استیل نسوز همراه با ویژگی های آن همراه ما باشید.

انواع گریدهای ورق استیل نسوز

گریدهای ورق استیل نسوز بر اساس ترکیبات آلیاژی، خواص فیزیکی و شیمیایی با هم تفاوت دارند و در دو گرید کلی 300 با زیر مجموعه 309، 310، 309s، 310s و 321 و 400 با زیر مجموعه 420 تقسیم‌ بندی می شوند. در انتخاب هر گرید علاوه بر ویژگی‌های فنی، قیمت ورق نیز نقش مهمی در تصمیم‌گیری دارد. در ادامه درباره ویژگی هر کدام و کاربردهایشان مطالبی ارائه خواهیم داد.

ورق استیل 309

ورق استیل 309 دارای مقاومت در برابر حرارت و اکسیداسیون است و در دسته ورق های نگیر و نسوز طبقه بندی می شود. این ورق تا گرمای 900 درجه را تحمل می کند و از ویژگی های مهم آن می توان به شکل پذیری عالی، ماشینکاری استاندارد، جوش پذیری بالا و چقرمگی زیاد اشاره کرد. در ساختار گرید ورق استیل نسوز از کروم و نیکل بیشتری به نسبت ورق 304 استفاده می شودو به همین دلیل 309 در برابر خوردگی مقاومت بیشتری دارد. از این ورق برای ساخت دیگ بخار، مبدل حرارتی، کشتی، نیروگاه، کوره، قطعات موتور هواپیماها و جت و صنایع نفت و گاز استفاده می شود.

ورق استیل 310

گرید استیل نگیر 310 از ترکیباتی چون 05/0٪ کربن، 26-24٪ کروم، 22-19٪ نیکل، سیلیسیوم، منگنز، فسفر و 015/0٪ گوگرد تشکیل شدند. این ورق تا دمای 1200 درجه را تحمل می کند و علاوه بر نسوز بودن، خاصیت غیر مغناطیسی دارد. از ویژگی های خاص این گرید ورق استیل نسوز باید به مقاومت در برابر خوردگی ناشی از آب، قابلیت جوش پذیری عالی، مقاومت در برابر سولفید و قابل استفاده در محیط هایی با درجه حرارت زیاد و حاوی مقادیر زیاد گاز دی اکسید کربن اشاره کرد. این ورق استیل به سبب ویژگی های خاصی که دارد در صنایع شیمیای، پتروشیمی، خودروسازی، دارویی، غذایی، ساخت لوله های احتراق و قطعات کوره کاربردی است.

ورق استیل 309s

309s نوع کم کربن ورق استیل 309 محسوب می شود و دارای خواص جوشکاری بهتری نسبت به 309 است. این ورق خاصیت مغناطیسی ندارد و جذب آهنربا نمی شود و در دسته گرید ورق استیل نگیر جای می گیرد. این ورق هم برای ساخت قطعات موتور هواپیما، کوره های حرارتی، ابزارآلات کشاورزی، خودروسازی و پالایشگاه مورد استفاده قرار می گیرد.

ورق استیل 310s

ورق 310s در خواص، ویژگی ها و حتی کاربرد، کاملا مشابه ورق 310 است، تنها تفاوت این گرید با 310 در میزان کربن کمتر آن است. پس این نوع ورق، جوش پذیری بهتری دارد، اما در عین حال در دمای بالا استحکام کمتری نسبت به گرید 310 دارد.

ورق استیل 321

ورق استیل 321 دارای ترکیبی شیمیایی با مقادیر 08/0٪ کربن، 19-17٪ کروم، 12-9٪ نیکل، 1٪ سیلیسیوم، 2٪ منگنز، 045/0٪ فسفر، 015/0٪ گوگرد و 7/0٪ تیتانیوم است. وجود تیتانیوم باعث شده تا گرید ورق استیل نگیر 321 خاصیت تحمل حرارت بالا یا نسوز بودن پیدا کند. این ورق دارای قابلیت جوش پذیری و شکل پذیری عالی است و استحکام کششی خوبی دارد. با این حال توصیه شده است که برای محیط های دریایی مورد استفاده قرار نگیرد. گرید ورق استیل نسوز 321 در صنایع غذایی، لبنی و دارویی، پیستون موتور، تجهیزات هوا فضا و ساخت بویلرها کاربردی است. همچنین در برخی پروژه‌ها برای مقایسه با ورق استیل 410 استفاده می شود تا تفاوت مقاومت حرارتی و مکانیکی بین گریدهای آستنیتی و فریتی مشخص شود.

ورق استیل 420

ترکیب شیمیایی این گرید شامل 0.16 الی 0.25٪ کربن، 1٪ سیلیسیوم، 1.5% منگنز، 0.04٪ فسفر ، 0.15٪ درصد گوگرد و 12 الی 14٪ کروم است. مهم ترین ویژگی این ورق استحکام و سختی بسیار بالای آن است. این گرید ضد زنگ و نسوز است، اما خاصیت مغناطیسی دارد و جز ورق استیل های بگیر محسوب می شود. از این گرید ورق استیل نسوز برای ساخت تجهیزات جراحی، کارد و چنگال، ساخت دریچه ها، لوله ها و چرخ دنده ها اشاره کرد. همچنین برای مشاهده قیمت ورق استیل می توانید به صفحه لینک شده مراجعه نمایید.

کاربرد گریدهای مختلف ورق استیل نسوز

ورق های استیل نسوز به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و خوردگی در صنایع مختلف کاربرد گسترده ای دارند. بسته به ترکیب شیمیایی و نوع فولاد، هر گرید برای محدوده دمایی و شرایط محیطی خاص طراحی شده است. انتخاب گرید مناسب باعث افزایش عمر قطعه و عملکرد بهتر در شرایط دمایی و شیمیایی مختلف می شود.

گرید استیل نسوز	کاربردها
304	تجهیزات غذایی، مخازن شیمیایی با دمای متوسط، قطعات صنعتی با خوردگی کم تا متوسط
309	کوره ها، اجاق های صنعتی، تجهیزات با دمای بالا تا 900 درجه سانتیگراد
310	بویلرها، کوره های صنعتی، صنایع شیمیایی با دمای بالا تا 1100 درجه سانتیگراد
316	محیط های دریایی، تجهیزات شیمیایی خورنده، مخازن ذخیره مواد شیمیایی
321	اجزای کوره، مبدل های حرارتی، قطعاتی که نیاز به مقاومت در برابر ترک خوردگی دارند

انواع گرید استیل نسوز شامل آستنیتی، فریتی و مارتنزیتی هستند که هر کدام ترکیب شیمیایی و مقاومت دمایی متفاوتی دارند. گریدهای استیل مقاوم به حرارت به ویژه 309، 310 و 321 برای کاربردهای صنعتی که دماهای بالا و شرایط اکسیداسیون شدید وجود دارد، مناسب هستند و در کوره ها، بویلرها و صنایع شیمیایی کاربرد دارند.

گرید استیل نسوز بر اساس ریزساختار

گریدهای ورق استیل نسوز را بر اساس ریزساختار می توان به 4 دسته کلی تقسیم نمود:

• فولاد آستنیتی

به ورق هایی که مقدار بیشتری نیکل در ساختار خود داشته باشند و ضد زنگ باشند، آستنیتی می گویند. انواع گریدهای 200 تا 300 در همین دسته جای می گیرند و ویژگی هایی نظیر استحکام کششی زیاد و انعطاف بالا دارند و در برابر خوردگی مقاوم هستند. سه عنصر اصلی آستنیتی ها را نیکل، کروم و کربن تشکیل می دهند.

• فولاد مارتنزیتی

 به ورق هایی که مقدار بیشتری کروم در ساختار خود داشته باشند و مغناطیسی باشند، مارتنزیتی می گویند. انواع گریدهای 400 در این دسته جای می گیرند و ویژگی هایی مانند مقاومت در برابر سایش و خراش دارند و شکل پذیری آن ها بسیار خوب است. مقاومت این ورق های استیل در دماهای بالا نسبت به انواع فولاد آستنیتی کمتر است.

• فولاد فریتی

به ورق هایی که دارای تعادل در ترکیب شیمیایی خود برای بهره مندی از عناصر کروم و کربن هستند، فریتی گفته می شود و برخی از گریدهای 400 را تحت پوشش نام خود قرار می دهند. ویژگی برجسته فولاد فریتی، مقاومت بسیار بالا در برابر خوردگی است.

• فولاد سخت رسوبی

این دسته از سه عضو کوچک تر شامل سختی رسوبی آستنیتی، نیمه آستنیتی و مارتنزیتی تشکیل شده است که در میان این ها گریدهای سختی رسوبی آستنیتی در دمای محیط دارای کم ‌ترین مقاومت حرارتی است.

 مشخصات فنی انواع گرید ورق استیل نسوز

انواع گرید ورق استیل نسوز دارای مشخصات فنی زیر هستند:

• استحکام و حفظ ساختار خود تا دمای 1200 درجه سانتی گراد
• انعطاف پذیری بالا
• مقاوم در برابر حرارت
• مقاوم در برابر اکسیداسیون تا 1038 درجه سانتی گراد
• مقاوم در برابر فشار
• مقاوم در برابر سایش
• ضد زنگ
• ضد خوردگی
• ضد فشار
• هرچه میزان کربن و شعله مستقیم بیشتر شود، خواص ورق ها کاهش پیدا می کند

عوامل موثر بر انتخاب گرید ورق استیل نسوز

انتخاب مناسب گرید ورق استیل نسوز به چند عامل کلیدی بستگی دارد که عملکرد و طول عمر قطعه را تحت تاثیر قرار می دهد. اولین عامل دمای کاری است؛ هر گرید مقاومت محدوده دمایی خاصی دارد و در این زمینه گریدهای استیل مقاوم به حرارت اهمیت بالایی دارند.

عامل بعدی ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی ورق است که در مشخصات فنی گریدهای استیل نسوز ذکر می شود. این مشخصات شامل میزان کروم، نیکل، تیتانیوم و سایر عناصر است که مقاومت به اکسیداسیون، خوردگی و تغییر شکل در دماهای بالا را تعیین می کنند.

همچنین نوع محیط و کاربرد قطعه بسیار مهم است. بررسی کاربرد گریدهای ورق استیل نسوز نشان می دهد که برخی گریدها برای صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی مناسب هستند، در حالی که برخی دیگر برای کوره ها و بویلرها طراحی شده اند. انتخاب درست بر اساس دما، محیط و مشخصات فنی باعث افزایش دوام و عملکرد ورق در طول زمان می شود.

ویژگی خاص انواع گرید ورق استیل نسوز باعث شده است تا این ورق ها کاربرد گسترده ای در صنایع مهم و حیاتی داشته باشند. با این وجود هر ورق متناسب با کاربردی خاص طراحی و تولید شده است و مزایا و کاربردهای منحصر به خود را ارائه می دهد. شناخت انواع گرید ورق استیل نگیر و بگیر باعث می شود، کاربردی ترین مقاطع فلزی را با توجه به اهداف صنعت خود خریداری نمایید و علاوه بر اینکه از هدر رفت سرمایه جلوگیری می کنید، سطح ایمنی پروژه را نیز افزایش می دهید. 

سوالات متداول