تفاوت ورق عرشه فولادی با اسید شویی چیست؟

ورق های عرشه فولادی نوع پرکاربردی از ورق های فلزی هستند که اغلب برای کف سازی یا ساخت سقف سازه ها مورد استفاده قرار می گیرند. با وجود اینکه ورق های عرشه فولادی مقاومت مناسبی دارند، ورق های اسید شویی به دلیل فرآیندهای خاصی که طی می کنند، مشخصات بهتری داشته و کاربردهای ویژه ای برای آن ها پیشنهاد می شود.

ورق های عرشه فولادی در واقع یک ورق فلزی هستند که روی تیرآهن قرار گرفته و به آن متصل می شوند. سپس روی این ورق ها بتن ریزی انجام می شود. به همین دلیل، در نهایت یک سطح صاف و یکپارچه بتن ریزی شده، حاصل می شود. ورق های اسید شویی شده تحت فرآیندهای اسیدشویی با استفاده از اسیدهای مختلف شستشو داده می شوند. از این رو، اسیدشویی ورق های صاف و عاری از آلودگی را تحویل مصرف کننده می دهد.

در این مطلب قصد داریم به بررسی تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی بپردازیم. برای درک بهتر تفاوت های بین ورق اسیدشویی یا عرشه فولادی، ابتدا به سراغ معرفی این دو ورق فلزی می رویم.

تفاوت ورق عرشه فولادی و اسیدشویی

قبل از اینکه به سراغ بررسی تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی برویم، ابتدا به معرفی عرشه فولادی و ورق اسیدشویی می پردازیم. ورق عرشه فولادی یک نوع ورق فلزی یا فولادی است که سطح موج داری دارد. این ورق ها به عنوان عرشه کف ساختمان یا عرشه سقف استفاده می شوند. این ورق های فولادی به راحتی اجرا می شوند و از لحاظ هزینه و زمان بندی برای پیمانکاران و مهندسان مجری بسیار کاربردی هستند. ورق عرشه فولادی در انواع مختلفی تولید می شود که همه دسته بندی ها از نظر تعداد تیغه های ورق، فاصله تیغه ها و یا زاویه تیغه ها متفاوت هستند. قیمت آهن یکی از مواردی است که بر قیمت این ورق ها تاثیر مستقیمی دارد.

ورق اسید شویی نوع دیگری از ورق های فلزی است که با عبور از عملیات پاکسازی و اسید شویی، تمام پوسیدگی ها و زنگ زدگی هایش را از دست می دهد و به یک ورق صاف و براق تبدیل می شود. با توجه به اینکه سطح آسیب دیده و پوسیده ورق بر اثر فرآیند اسیدشویی از بین می رود، یک ورق با مقاومت بالاتر حاصل می شود که می تواند کاربردهای زیادی داشته باشد. برای اسیدشویی می توان از اسیدهای مختلفی چون اسید هیدروکلریک و یا اسید سولفوریک استفاده کرد. در ادامه بیشتر با تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی آشنا می شویم.

تفاوت از نظر روش تولید

ورق عرشه فولادی و ورق اسیدشویی از نظر فرآیند تولید تفاوت اساسی دارند؛ زیرا عرشه فولادی یک محصول شکل دهی شده است، در حالی که ورق اسیدشویی حاصل فرآیند پاکسازی سطح ورق گرم محسوب می شود. برای تولید عرشه فولادی، معمولا ورق فولادی گالوانیزه از میان مجموعه غلتک های دستگاه رول فرمینگ (Roll Forming) عبور می کند تا برجستگی ها و شیارهای ذوزنقه ای با هندسه مشخص روی آن ایجاد شوند. در مقابل، ورق اسید شویی از عبور ورق نورد گرم از خطوط اسیدشویی (Pickling Line) تولید می شود. در این فرآیند، لایه های اکسیدی و پوسته های ناشی از نورد گرم با محلول اسیدی کنترل شده از سطح فولاد حذف می شوند. بنابراین، هدف تولید عرشه فولادی ایجاد هندسه مناسب برای عملکرد سازه ای است، اما اسیدشویی برای بهبود کیفیت سطح و آماده سازی ورق جهت فرآیندهای بعدی انجام می شود.

تفاوت از نظر ساختار و شکل ظاهری

مهم ترین تفاوت ظاهری این دو محصول در هندسه سطح و شکل مقطع آنها دیده می شود. ورق عرشه فولادی دارای مقطع موج دار ذوزنقه ای با ارتفاع گام و فاصله مشخص بین موج ها است که به افزایش سختی خمشی ورق و عملکرد آن در سیستم سقف مرکب کمک می کند. در برخی نمونه ها، برجستگی های موضعی روی جان موج ها ایجاد می شوند تا درگیری مکانیکی میان ورق و بتن افزایش یابد. در مقابل، ورق اسیدشویی سطحی صاف، یکنواخت و بدون موج دارد و معمولا به صورت رول یا شیت عرضه می شود. رنگ سطح این محصول اغلب خاکستری فولادی است و آثار پوسته های ضخیم اکسیدی روی آن مشاهده نمی شود. برخلاف عرشه فولادی که هندسه آن مستقیما در عملکرد سازه ای تاثیر دارد، کیفیت ظاهری ورق اسیدشویی بیشتر برای شکل دهی، رنگ آمیزی و تولید قطعات صنعتی اهمیت پیدا می کند.

تفاوت از نظر ضخامت و ابعاد

ورق عرشه فولادی معمولا با ضخامت اسمی حدود ۰.۷ تا ۱.۲۵ میلی متر تولید می شود و عرض مفید آن با توجه به شکل پروفیل و میزان همپوشانی ورق ها تعیین می شود. طول این محصول نیز متناسب با دهانه سقف، محدودیت حمل و نقشه های اجرایی قابل سفارش است. در مقابل، ورق اسیدشویی در دامنه متنوع تری از ضخامت ها، از جمله حدود ۱.۵ تا ۶ میلی متر، عرضه می شود؛ البته محدوده دقیق تولید به کارخانه و تجهیزات خط اسیدشویی بستگی دارد. عرض ورق اسیدشویی نیز معمولا مطابق ابعاد کلاف های فولادی تعیین می شود و برخلاف عرشه فولادی، کاهش عرض مفید ناشی از ایجاد موج ندارد. هنگام مقایسه قیمت ورق، توجه به ضخامت، وزن واحد سطح، نوع پوشش، ابعاد سفارشی و میزان پرت برش ضروری است؛ زیرا تفاوت هندسه این محصولات باعث می شود مقایسه صرف قیمت هر متر مربع معیار دقیقی برای ارزیابی اقتصادی نباشد.

تفاوت از نظر استحکام و تحمل بار

تفاوت اصلی این دو محصول از نظر تحمل بار، بیشتر به هندسه مقطع و نحوه استفاده آنها مربوط می شود تا صرفا جنس فولاد. ورق عرشه فولادی به دلیل داشتن مقطع ذوزنقه ای، ممان اینرسی بیشتری نسبت به ورق تخت با ضخامت و جنس یکسان در راستای دهانه دارد و می تواند در مرحله اجرا، بارهای مشخص ناشی از بتن تازه و عملیات ساختمانی را مطابق طراحی تحمل کند. پس از سخت شدن بتن نیز در صورت وجود جزئیات مناسب برای انتقال برش طولی، عملکرد مرکب میان بتن و عرشه ایجاد می شود. در مقابل، ورق اسیدشویی به دلیل سطح تخت، بدون طراحی تکیه گاه و تقویت کننده مناسب برای عملکرد مشابه سقف عرشه فولادی به کار نمی رود. با این حال، کاربرد ورق اسید شویی در تولید قطعات خودرو، پروفیل های صنعتی و اجزای شکل دهی شده اهمیت دارد؛ زیرا مقاومت نهایی این قطعات بر اساس گرید فولاد، ضخامت و هندسه محصول ساخته شده تعیین می شود.

تفاوت از نظر مقاومت در برابر خوردگی

مقاومت در برابر خوردگی این دو محصول به نوع پوشش محافظ و شرایط محیطی بستگی دارد. ورق عرشه فولادی معمولا از ورق گالوانیزه تولید می شود و پوشش روی (Zinc Coating) آن با ایجاد حفاظت فداشونده، سرعت خوردگی فولاد پایه را کاهش می دهد. میزان حفاظت به جرم پوشش، شرایط رطوبتی، تماس با مواد خورنده و کیفیت اجرای اتصالات وابسته است. در مقابل، ورق اسیدشویی به دلیل حذف پوسته های اکسیدی، سطحی تمیز و مناسب برای اعمال پوشش دارد، اما فرآیند اسیدشویی به تنهایی مقاومت خوردگی پایدار ایجاد نمی کند. به همین دلیل، برای نگهداری یا استفاده از آن در محیط های مرطوب، معمولا از روغن محافظ موقت، رنگ صنعتی یا پوشش های فلزی استفاده می شود. همچنین، در عرشه فولادی باید آسیب های ناشی از برشکاری و شرایط محیطی لبه های ورق بررسی شوند؛ زیرا دوام پوشش گالوانیزه نیز نامحدود نیست.

تفاوت از لحاظ کارایی

تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی شامل زمینه های مختلفی می شود. یکی از اصلی ترین تفاوت های ورق اسیدشویی یا عرشه فولادی در کاربردهای این دو ورق فلزی است که دلیل اصلی این تفاوت در کاربردها، تفاوت در ویژگی های فیزیکی و شیمیایی ورق ها است. ورق های عرشه فولادی یک مدل ثابت دارند که برای بتن ریزی کاربردی است.

این ورق ها، استحکام بالایی داشته و توانایی تحمل بار وارد از جانب ساختمان را دارند. در اسید شویی ورق های فلزی از عملیات ویژه ای برای پوسته زدایی و صیقلی کردن ورق های فلزی استفاده می شود. به همین دلیل در نهایت یک ورق فلزی صاف و صیقلی ایجاد می شود.

بسیاری از افراد فکر می کنند تنها هدف از اسید شویی ایجاد یک ورق فلزی زیبا با ظاهری یک دست است. اما بهتر است بدانید ورق های اسید شویی دارای مشخصاتی هستند که به شدت در ساختمان سازی و صنایع مختلف مورد نیاز است. بعضی از تفاوت های کاربردی بین عرشه فولادی و اسید شویی عبارت است از:

• ورق های عرشه فولادی بیشتر در سقف و کف ساختمان ها استفاده می شود و روی آن با بتن پوشانده شده و در نهایت سطح صاف و یکپارچه ای به دست می آید.

• یک تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی در صنعت خودروسازی است. ورق عرشه فولادی بهترین انتخاب برای سقف خودرو است اما ورق های اسید شویی بیشتر در ساخت بدنه خودرو، رینگ و چرخ و شاسی خودرو کاربرد دارند. البته این تفاوت به مقاومت بالا و ضد زنگ بودن ورق اسید شویی مربوط می شود.

• یک مورد دیگر از تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی به ساخت سکوهای کار برای کارگران در حال کار در ارتفاع بر می گردد. اما ورق های اسید شویی بیشتر برای ساخت لوله های آب کاربرد دارد.

• ساخت مخازن گاز و مایعات تحت فشار یکی دیگر از کاربردهای با ارزش ورق های اسید شویی است. این ورق ها مدت زمان مشخصی داخل اسید قرار گرفته و با ترفندهای مختلف شسته می شوند. به همین دلیل مقاومت بالایی دارند و در مواردی که لازم است محفظه ساخته شده تحت فشار قرار گیرد، مقاومت خوبی از خود نشان می دهند. همچنین این ورق ها در تماس با آب و مایعات، دچار زنگ زدگی نمی شوند. به همین دلیل برای نگهداری مایعات بسیار مناسب هستند.

تفاوت از نظر مزایا و معایب

تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی تنها به ویژگی ها و کاربردهای آن ها خلاصه نمی شود. بلکه می توان این دو ورق را از نظر مزایایی که دارند هم مقایسه کرد. در ادامه چند مورد از مهم ترین مزایای ورق های عرشه فولادی و اسید شویی را بررسی می کنیم.

• مهم ترین تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی در قابلیت ورق های اسید شویی برای استفاده در محل های مرطوب است. این ورق های فلزی بر اثر عبور کردن از اسیدهای مختلف، پوسته زدایی می شوند. به همین دلیل احتمال زنگ زدگی آن ها تقریبا صفر می شود. در حالی که ورق های عرشه فولادی چنین مزیتی دارند.
• یکی از مزایای مهم ورق های عرشه فولادی در دسترس بودن آن ها است. این ورق ها همچنین وزن کمی دارند و نگهداری آن ها هم آسان است.
• از جمله مزایای ورق عرشه فولادی که به شدت مورد توجه سازندگان و پیمانکاران قرار گرفته، قیمت مناسب آن نسبت به قیمت ورق اسیدشویی است.
• مشخصه اصلی ورق عرشه فولادی، مقاومت بالای آن است. به همین دلیل این ورق ها بیشتر در شرایط بحرانی مانند تحت فشار و طوفان و زلزله استفاده می شود. در حالی که ورق اسید شویی به دلیل مقاومت در برابر رطوبت و آلودگی، بیشتر در شرایط مرطوب یا تماس با آب و شرایطی که رعایت بهداشت اهمیت دارد استفاده می شود.

فرق از لحاظ قیمت

یکی دیگر از تفاوت های مهم و آشکار ورق اسیدشویی یا ورق عرشه فولادی، قیمت آن ها است. قیمت ورق عرشه فولادی بسیار مناسب است و از لحاظ اقتصادی، جزو مصالح مقرون به صرفه ای هستند که برای انجام یک پروژه عمرانی پیشنهاد می شوند. چرا که این ورق های فلزی، مقاومت بالایی نسبت به وزنشان دارند و در عین سبک بودن، بسیار بادوام هستند. همچنین قدرت تحمل بار زیادی دارند.

استفاده از ورق عرشه فولادی باعث کاهش حجم بتن ریزی می شود. در مقابل، ورق های اسید شویی باید از فرآیندهای اسیدشویی زیادی عبور داده شوند. تهیه اسیدهای مورد نیاز و گذراندن این مراحل همگی هزینه بر هستند که باعث افزایش قیمت ورق اسیدشویی هم شده است.

مقایسه ورق اسیدشویی و عرشه فولادی در یک نگاه

ورق اسیدشویی و عرشه فولادی از نظر فرآیند تولید، ساختار ظاهری، مشخصات فنی، مقاومت در برابر خوردگی و کاربرد تفاوت های قابل توجهی دارند. عرشه فولادی معمولا از ورق گالوانیزه شکل دهی شده تولید می شود و در اجرای سقف های مرکب فولادی و بتنی کاربرد دارد؛ در حالی که ورق اسیدشویی از حذف اکسیدهای سطحی ورق گرم به دست می آید و بیشتر به عنوان ماده اولیه صنایع مختلف استفاده می شود. شناخت این تفاوت ها به انتخاب محصول متناسب با نیاز پروژه، شرایط اجرایی و بودجه کمک می کند. در جدول زیر، مهم ترین ویژگی های این دو ورق مقایسه شده اند.

معیار مقایسه	ورق عرشه فولادی	ورق اسیدشویی
روش تولید	شکل دهی ورق گالوانیزه با دستگاه رول فرمینگ	حذف پوسته های اکسیدی ورق گرم با محلول اسیدی
جنس ماده اولیه	معمولا فولاد گالوانیزه	فولاد نورد گرم
ساختار ظاهری	موج دار با مقطع ذوزنقه ای	صاف و بدون موج
وضعیت سطح	معمولا دارای پوشش فلزی روی	سطح تمیز و فاقد پوسته ضخیم اکسیدی
ضخامت رایج	حدود ۰.۷ تا ۱.۲۵ میلی متر	معمولا حدود ۱.۵ تا ۶ میلی متر
عرض محصول	دارای عرض مفید کمتر از عرض ورق اولیه	مطابق عرض کلاف یا شیت
طول محصول	قابل سفارش متناسب با ابعاد سقف	به صورت رول یا شیت در ابعاد مختلف
وزن	وابسته به ضخامت، هندسه و سطح ورق	وابسته به ضخامت و ابعاد ورق تخت
استحکام خمشی	سختی خمشی بیشتر در راستای دهانه به دلیل هندسه موج دار	وابسته به ضخامت، گرید فولاد و شرایط تکیه گاهی
تحمل بار	مناسب برای تحمل بارهای طراحی شده سقف در مراحل اجرا و بهره برداری	بدون طراحی و تقویت مناسب، جایگزین عرشه سقف نیست
مقاومت در برابر خوردگی	معمولا بالاتر به دلیل پوشش گالوانیزه	بدون پوشش محافظ، مستعد زنگ زدگی
قابلیت جوشکاری	قابل جوشکاری با رعایت الزامات مربوط به پوشش روی	قابل جوشکاری متناسب با گرید فولاد
قابلیت شکل دهی	شکل نهایی توسط رول فرمینگ ایجاد می شود	مناسب برای خمکاری، پرسکاری و شکل دهی متناسب با گرید
کاربرد اصلی	اجرای سقف های عرشه فولادی و مرکب	تولید قطعات خودرو، پروفیل و تجهیزات صنعتی
سرعت اجرا	نصب سریع در سیستم سقف طراحی شده	وابسته به فرآیند ساخت محصول نهایی
نیاز به پوشش محافظ	معمولا دارای پوشش گالوانیزه از مرحله تولید	نیازمند روغن محافظ، رنگ یا پوشش مناسب در شرایط خورنده
شرایط نگهداری	محیط خشک و دارای تهویه برای جلوگیری از رطوبت محبوس	محیط خشک و محافظت در برابر زنگ زدگی
طول عمر	وابسته به کیفیت پوشش روی، طراحی و محیط بهره برداری	وابسته به نوع پوشش محافظ و شرایط محیطی
قابلیت جایگزینی	جایگزین مستقیم ورق اسیدشویی در مصارف صنعتی نیست	جایگزین مستقیم عرشه فولادی در سقف نیست
قیمت	وابسته به ضخامت، میزان پوشش روی و هزینه شکل دهی	وابسته به گرید، ضخامت و هزینه فرآیند اسیدشویی
هزینه اجرا	شامل نصب، اتصالات و اجزای سیستم سقف	وابسته به عملیات برش، شکل دهی و کاربرد نهایی
مزیت اصلی	هندسه مناسب برای سقف، نصب سریع و مقاومت خوردگی بهتر	سطح تمیز، قابلیت فرآوری و تنوع کاربرد صنعتی
محدودیت اصلی	وابستگی عملکرد به طراحی دهانه، اتصالات و جزئیات اجرایی	نداشتن پوشش محافظ دائمی و محدودیت عملکرد سازه ای ورق تخت

در مجموع، عرشه فولادی برای اجرای سقف های طراحی شده و ورق اسیدشویی برای تولید و فرآوری قطعات صنعتی مناسب تر است. انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات فنی، نوع کاربری و الزامات پروژه انجام شود.

ورق عرشه فولادی یا اسید شویی؛ کدام را انتخاب کنیم؟

بعد از مطالعه تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی، بهتر می توان انتخاب کرد که کدام ورق کاربرد زیادی دارد. اما این مسئله که ورق عرشه فولادی یا ورق اسیدشویی، کدام یک برای پروژه ما بهتر است به نوع پروژه بستگی دارد. بنابراین هرگز نمی توان بدون توجه به شرایط پروژه بین این دو ورق یکی را انتخاب کرد. ورق های اسید شویی هزینه بر هستند در حالی که ورق های عرشه فولادی مقرون به صرفه هستند. بنابراین اگر بودجه پروژه محدود است، باید ورق عرشه فولادی را انتخاب کنید. ورق های عرشه فولادی بیشتر برای کف سازی و سقف سازه مناسب هستند، در حالی که ورق اسیدشویی برای ساخت لوله و مخازن کاربرد دارد.

در این مطلب سعی کردیم ویژگی های مهم ورق عرشه فولادی و اسیدشویی را معرفی کنیم. تفاوت ورق عرشه فولادی با اسیدشویی شامل گزینه های مختلفی می شود که اصلی ترین آن، کاربرد این دو ورق است. ورق های اسید شویی، در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاوم هستند. ورق های عرشه فولادی هم بیشتر برای ساخت کف و سقف سازه ها مصرف می شوند.

سوالات متداول