چرا استیل ضد زنگ نیز زنگ میزند؟

همه ما شنیده ایم که استیل ضد زنگ است یعنی هیچ گاه دچار اکسیداسیون نمی شود! درست است؛ به دلیل افزودن عناصری نظیر کروم، نیکل، مولیبدن و غیره به میزان زیادی از واکنش آن با اکسیژن موجود در هوا جلوگیری می شود، اما در شرایط خاص و تحت تأثیر عوامل محیطی، ورق استیل ضد زنگ ممکن است دچار خوردگی شود. با این حساب استیل ضد زنگ نیز می تواند مقاومت خود را از دست بدهد و نیاز به تعمیر یا نگهداری داشته باشد. در این مطلب قصد داریم به شما بگوییم ورق استیل تحت چه شرایطی زنگ می زند، چگونه از آن نگهداری کنیم و اگر استیل دچار زنگ زدگی شد قابل بازسازی است یا خیر؟!

استیل چگونه در برابر زنگ زدگی مقاوم می شود؟

ترکیب تعدادی از عناصر خاص با فولاد، هنگام تولید استیل، مقاومت این ماده را در برابر زنگ زدگی افزایش می‌ دهد. این ترکیبات عبارتند از:

 کروم (Chromium)

مهمترین عنصری که مقاومت استیل را در برابر اکسیداسیون بالا می برد، کروم است. با افزایش درصد کروم، لایه های محافظ سطح استیل، استحکام ورق استیل را افزایش می دهند.

نیکل (Nickel)  

و اما بعد از کروم یکی از مهمترین عناصر آلیاژی موجود در استیل، نیکل Ni است. اغلب استیل‌ها با گرید آستنیتی سری 300 محتوی نیکل هستند؛ این گرید 8 تا 22 درصد نیکل دارد. به جدول زیر دقت کنید:

میزان نیکل موجود در استیل، می‌ تواند قیمت ورق استیل را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل قیمت ورق استیل 310 بیشترین قیمت را در بین فولادهای آستنیتی دارد.

مولیبدن (Molybdenum)

این عنصر با نماد Mo نقطه ذوب بسیار بالایی دارد! مولیبدن به عنوان یک ماده افزودنی در تولید فولاد‌ها، آلیاژها و انواع فلزات مورد استفاده قرار می‌ گیرد؛ به ویژه در تولید استیل‌های مقاوم در برابر حرارت، درصد مولیبدن آن اهمیت دارد.

منگنز (Manganese)

منگنز به عنوان کاتالیست در برخی از فرآیندهای شیمیایی، مانند فرآیند هیدروژناسیون و اکسیداسیون، مورد استفاده قرار می‌ گیرد. وجود منگنز در آلیاژ ورق استیل منجر به استحکام و مقاومت در برابر خوردگی می‌ شود.

آیا استیل ضد زنگ دچار خوردگی می‌ شود؟

به هر حال استیل حاوی مقداری آهن است! زمانی که در محیط قرار می گیرد، دچار خوردگی و زنگ زدگی می شود. گفتیم که آلیاژهای مختلفی از جمله کروم Chromium در استیل وجود دارد. این عنصر خوردگی استیل را به حداقل می رساند، کروم خیلی سریع به اکسیژن متصل می شود! اما این نکته بد نیست؛ زیرا هنگامیکه کروم با اکسیژن واکنش نشان می دهد، یک لایه روی ورق استیل ایجاد می شود که با نام اکسید کروم از آن یاد می شود؛ (البته به نام لایه پسیو یا لایه پاسیو نیز شناخته می شود) این لایه از بقیه مواد در برابر تخریب و خوردگی محافظت می کند. آلیاژهای دیگر میزان کروم لازم برای تشکیل لایه پسیو را ندارند، به همین دلیل دچار خوردگی می شوند.

و اما دومین عنصر مهم یعنی Ni چه وظیفه ای بر عهده دارد؟ نیکل نمی تواند به صورت مستقیم تاثیری بر تشکیل لایه پسیو داشته باشد! اما اگر این عنصر نباشد، استیل در برابر حملات اسیدی مخصوصا اسید سولفوریک مقاومت خوبی از خود نشان نمی دهد. البته Ni مقاومت و پایداری لایه پسیو را در دماهای بالا، افزایش می دهد.

نیکل تاثیری بر کاهش خوردگی‌ های حفره‌ ای ندارد اما می‌ تواند سرعت انتشار آن را کاهش دهد. وجود نیکل در ترکیبات ورق استیل صنعتی سری 300، افزایش داکتیلیته (یا همان توانایی خم شدن و شکل پذیری فلز) را به همراه دارد؛ سینک‌ های منازل ما و بسیاری از کاسه و بشقاب‌ ها حاوی مقدار قابل توجهی نیکل هستند. درصد نیکل به کار رفته در استیل، قیمت ورق را تحت تاثیر قرار می‌ دهد.

علت زنگ زدن محصولات استیل ضد زنگ

استیل ضد زنگ به دلیل وجود عنصر کروم، مقاومت بالایی در برابر خوردگی دارد، اما در شرایط خاص ممکن است دچار لکه، تغییر رنگ یا زنگ زدگی شود. تماس طولانی مدت با مواد شیمیایی، نمک، رطوبت زیاد، آلودگی های سطحی یا آسیب دیدن لایه محافظ کروم می تواند باعث کاهش مقاومت استیل شود. به همین دلیل انتخاب نوع مناسب استیل و نگهداری صحیح آن اهمیت زیادی دارد.

عوامل محیطی و کیفیت آلیاژ نیز در میزان دوام محصولات استیل تاثیرگذار هستند. همانطور که در بازار فولاد، قیمت آهن تحت تاثیر کیفیت و ترکیب مواد اولیه تغییر می کند، کیفیت استیل نیز نقش مهمی در مقاومت آن در برابر زنگ زدگی دارد.

علت زنگ زدن کتری استیل

زنگ زدن کتری استیل معمولا به دلیل تجمع رسوبات آب، استفاده از مواد شوینده نامناسب، قرار گرفتن طولانی مدت در محیط مرطوب یا کیفیت پایین آلیاژ اتفاق می افتد. اگر سطح استیل خراش بردارد، لایه محافظ آن آسیب دیده و احتمال ایجاد لکه های زنگ زدگی افزایش پیدا می کند.

برای رفع این مشکل می توان از روش های مناسب از بین بردن زنگ زدگی استیل مانند استفاده از محلول های مخصوص یا مواد پاک کننده غیر ساینده استفاده کرد تا بدون آسیب به سطح کتری، آثار زنگ زدگی برطرف شود.

علت زنگ زدن ظروف استیل

ظروف استیل معمولا مقاومت بالایی در برابر زنگ زدگی دارند، اما شستشو با مواد اسیدی قوی، باقی ماندن نمک یا مواد غذایی روی سطح ظرف و استفاده از سیم های زبر می تواند باعث ایجاد لکه های خورندگی شود. همچنین ظروفی که از آلیاژهای بی کیفیت ساخته شده اند، سریع تر دچار تغییر ظاهر می شوند.

نگهداری صحیح، خشک کردن ظروف پس از شستشو و استفاده از شوینده های مناسب، عمر مفید ظروف استیل را افزایش می دهد. در صورت ایجاد لکه های زنگ، روش های اصولی برای از بین بردن زنگ زدگی استیل می تواند ظاهر اولیه محصول را تا حد زیادی بازگرداند.

آیا استیل بگیر زنگ میزند؟

استیل بگیر به دلیل داشتن مقدار بیشتری آهن و خاصیت مغناطیسی، نسبت به برخی انواع استیل نگیر مقاومت کمتری در برابر خوردگی دارد. با این حال، این نوع استیل نیز در شرایط عادی نباید به سرعت زنگ بزند و میزان مقاومت آن به درصد عناصر آلیاژی، به ویژه کروم و نیکل، بستگی دارد.

در محیط های مرطوب، شور یا در تماس با مواد خورنده، احتمال زنگ زدن استیل بگیر افزایش پیدا می کند. انتخاب گرید مناسب استیل و مراقبت از سطح آن می تواند از ایجاد خوردگی جلوگیری کرده و نیاز به تعمیر یا پاکسازی مکرر را کاهش دهد.

عوامل مهم در زنگ زدگی ورق استیل ضد زنگ

اگر در ترکیبات شیمیایی استیل، استاندردها رعایت شده باشد به این راحتی‌ ها دچار اکسیداسیون نمی‌ شود. اما به هر حال عمر ورق استنلس استیل وابسته به محیط و شرایط استفاده آن است. به موارد زیر دقت کنید:

• استفاده از آن در محیط‌ های شور در طولانی مدت
• استفاده مداوم در دمای بسیار بالا
• تماس با مواد شیمیایی خاص
• تماس با مواد آلی یا اسیدها (اتانول، الکل)
• نگهداری نادرست
• تماس مستقیم و طولانی با محلول‌ های حاوی کلر

روش هایی برای جلوگیری از زنگ زدن استیل

با رعایت موارد زیر می‌ توانید استیل ضد زنگ را در شرایط بهتر نگه دارید و عمر مفید آن را افزایش دهید:

• برای شستشو از محلول‌ های شیمیایی نامناسب استفاده نشود.
• اگر لکه یا آلودگی بر سطح استیل مشاهده شد، فورا آن را پاک کنید.
• پس از شستشو حتما استیل را خشک کنید.
• با بررسی سطح ورق استیل، مطمئن شوید دچار زنگ زدگی نشده و در صورت مشاهده، فورا تعمیر شود.
• استیل در برابر دما مقاوم است! اما ممکن است در دمای بسیار بالا، دچار تغییرات ساختاری شده و مقاومت به خوردگی کاهش یابد.

استیل ضد زنگ به دلیل وجود عناصری مانند کروم، مقاومت بالایی در برابر خوردگی دارد، اما این به معنی غیرقابل زنگ زدن بودن آن نیست. عواملی مانند آسیب دیدن لایه محافظ سطح، تماس با مواد شیمیایی، رطوبت زیاد و کیفیت پایین آلیاژ می توانند باعث ایجاد زنگ زدگی در محصولات استیل شوند. انتخاب نوع مناسب استیل و رعایت اصول نگهداری، تاثیر زیادی در افزایش دوام آن دارد. با تمیزکاری منظم، جلوگیری از تجمع آلودگی و استفاده از روش های مناسب برای محافظت از سطح، می توان احتمال خوردگی و تغییر ظاهر استیل را کاهش داد. در صورت ایجاد لکه یا زنگ زدگی نیز استفاده از روش های اصولی پاکسازی می تواند به بازگرداندن ظاهر اولیه محصولات استیل کمک کند.

سوالات متداول