انواع لوله های آب رسانی کشاورزی
دسترسی سریع به محتوای این مطلب
لوله با آب پیوند خورده است؛ به این معنا که وقتی از لوله صحبت می کنیم، ناخودآگاه لوله آب و نقش لوله ها در آب رسانی به ذهن متبادر می شود. هر چند انواع لوله ها متناسب با کارکرد، جنس و کیفیت شان در صنایع مختلف از جمله نفت و گاز، پتروشیمی، پزشکی، شیمیایی، کشاورزی، ماشین آلات و… به کار می روند اما نقش لوله های آب رسانی و تخلیه فاضلاب در صنعت ساختمان خصوصا از منظر ملاحظات زیست محیطی و در زمینه رفع مشکلاتی که ممکن است برای ساکنان واحدهای مسکونی، اداری و تجاری ایجاد شود، بسیار حائز اهمیت است. به این منظور، ابتدا بهتر است آشنایی مختصری با انواع لوله ها و شبکه آب رسانی در ساختمان داشته باشیم و سپس نقش انواع لوله را در این زمینه بررسی نماییم.
لوله های آب رسانی کشاورزی
لوله های آب رسانی کشاورزی نقش اساسی در انتقال و توزیع آب از منبع تا زمین های زراعی دارند. این لوله ها در سیستم های آبیاری قطره ای، بارانی و ثقلی مورد استفاده قرار می گیرند و بسته به نوع پروژه از جنس پلی اتیلن، PVC یا فولادی تولید می شوند. در پروژه های بزرگ و تحت فشار معمولا از لوله های فولادی استفاده می شود زیرا مقاومت مکانیکی بالاتری در برابر ضربه، فشار داخلی و شرایط محیطی دارند.
در انتخاب این لوله ها عواملی مانند قطر، ضخامت، فشار کاری و شرایط اقلیمی اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل کشاورزان و پیمانکاران پیش از خرید، علاوه بر بررسی مشخصات فنی، به موضوع قیمت لوله فولادی نیز توجه می کنند.
این توجه باعث می شود تا بتوانند بهترین گزینه را از نظر دوام و صرفه اقتصادی انتخاب کنند. بررسی بازار و مقایسه قیمت آهن نیز در برآورد هزینه کلی اجرای شبکه آب رسانی تاثیر مستقیم دارد، زیرا بخش قابل توجهی از هزینه پروژه به متریال فلزی اختصاص پیدا می کند.
ویژگی های لوله آب کشاورزی
لوله های آب کشاورزی باید بتوانند در شرایط مختلف آب و هوایی و تحت فشار مداوم عملکرد پایدار داشته باشند. این لوله ها معمولا در معرض تابش مستقیم خورشید، تغییرات دمایی و رطوبت بالا قرار دارند، بنابراین کیفیت ساخت و مواد اولیه در طول عمر آنها نقش مهمی ایفا می کند.
از مهم ترین ویژگی های لوله آب کشاورزی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مقاومت بالا در برابر فشار و ضربه
- دوام مناسب در برابر خوردگی و زنگ زدگی
- تحمل تغییرات دمایی محیط
- نصب آسان و قابلیت اتصال ایمن
- طول عمر بالا و نیاز کم به تعمیر و نگهداری
- صرفه اقتصادی در مقایسه با کارایی ارائه شده
در پروژه های گسترده آبیاری، توجه به کیفیت ساخت در کنار مدیریت هزینه اهمیت زیادی دارد، زیرا نوسانات قیمت آهن می تواند بر هزینه نهایی تاثیرگذار باشد. به همین دلیل انتخاب لوله مناسب باید بر اساس بررسی همزمان مشخصات فنی و شرایط بازار انجام شود تا سیستم آب رسانی با کمترین هزینه و بیشترین بازده اجرا گردد.
انواع سیستم های لوله کشی ساختمان
لوله کشی ساختمان، بخش بسیار مهمی از ساخت و ساز یک بنا محسوب می شود و انجام درست آن می تواند ضمن پیشگیری از هزینه های زیاد و اتلاف منابع، سلامت و بهداشت افراد را نیز مدنظر قرار دهد. در تاسیسات ساختمان ها با توجه به جنس، کاربرد و نحوه اتصال، از لوله های متفاوتی استفاده می شود. انواع مختلف لوله کشی ساختمان شامل موارد زیر است:
- لوله کشی آب گرم و سرد
- لوله کشی فاضلاب
- لوله کشی شوفاژ و پکیج
- لوله کشی گاز
در این میان، نقش لوله کشی گرم و سرد و نیز فاضلاب در شبکه آب رسانی ساختمان اهمیت ویژه ای دارد. برای درک این موضوع، کافی است چندین ساعت، با مشکل قطعی آب مواجه شویم. شبکه آب رسانی ساختمان ها را می توان در قالب موارد زیر تشریح کرد:
- لوله آب مصرفی پس از کنتور آب، به شیر قطع و وصل و شیر یک طرفه در ورودی ساختمان متصل می شود.
- سپس با توجه به شبکه لوله کشی و تجهیزات آب رسانی مورد استفاده در ساختمان، مسیر لوله کشی مشخص می گردد.
- آب از پایین ترین قسمت شبکه لوله کشی با انشعاب اصلی، ابتدا به شیر تخلیه و هِدِر تقسیم شده و از هدر، انشعاب هایی برای تهیه آب گرم مصرفی و لوله های تغذیه آب سرد طبقات و زیرزمین جدا می شود. چنانچه از دستگاه سختی گیر در سیستم گرمایش مرکزی و تهویه مطبوع استفاده شود، انشعاب دیگری نیز لحاظ خواهد شد.
- لوله آب گرم خروجی از منبع آب گرم همراه لوله وارد سرویس ها شده و وسایل بهداشتی را تغذیه می کند.
- در ساختمان های چند واحدی، معمولا یک یا چند مسیر برای بالا رفتن لوله های آب لحاظ می شود که هر کدام از لوله های رایزر در ابتدای مسیر باید دارای شیر فلکه قطع و وصل دستی باشند.
با توجه به موارد یادشده، هر گونه اختلال در سیستم آب رسانی یک ساختمان، به دلیل استفاده از لوله هایی با جنس، کیفیت و نحوه لوله کشی نامناسب، تبعات بسیار ناخوشایندی را برای ساکنان به همراه خواهد داشت.
دلایل استفاده از لوله های آب رسانی آهنی و پلاستیکی
تحولات گسترده در شبکه آب رسانی طی سال های اخیر، گسترش ساختمان سازی خصوصا مجتمع های مسکونی و تجاری با واحدهای متعدد، بهره مندی از تجهیزات و تکنولوژی های نوین در زمینه تاسیسات ساختمان ها به ویژه لوله کشی و مشکلات استفاده از لوله های بتنی و سیمانی، چهار عامل عمده استفاده از لوله های مناسب و امروزی برای سیستم فاضلاب و آب آشامیدنی است.
لوله های بتنی و آزبست سیمانی به دلیل هزینه بالای تعمیر و نگهداری آن و نیز مشکلات زیست محیطی، سال ها می باشد که دیگر کاربرد چندانی در آب رسانی و جمع آوری فاضلاب ندارند. همچنین انتقال آب آشامیدنی از طریق لوله های مناسب، باید حداقل دو خصوصیت ضد زنگ و جلوگیری از آلودگی آب را داشته باشد. به همین دلیل، امروزه لوله های مورد استفاده در آب رسانی و جمع آوری فاضلاب، لوله های پلاستیکی یا آهنی هستند و لوله های بتنی و سیمانی برای انتقال آب منازل، اماکن و سیستم های آب رسانی کوچک، جای خود را به لوله های فولادی گالوانیزه، چدن و پلاستیک یا پلیمر داده اند. اکنون به تشریح هر یک از این مقاطع با توجه به نوع کاربردشان می پردازیم.
لوله های گالوانیزه در سیستم آب رسانی
گالوانیزه، فرایند تولیدی می باشد که در آن روکش روی از فولاد یا آهن محافظت کرده و از زنگ زدگی جلوگیری می کند. بنابراین گالوانیزه از جنس فولاد نرم و روشی ساده و موثر برای محافظت از آهن در برابر تخریب ناشی از آب و هوا است. رنگ محصولات گالوانیزه اغلب خاکستری تیره هستند. یکی از کاربردهای مهم آنها، استفاده در سیستم آب رسانی منازل با قطر 5 تا 8 اینچ است که برای تبدیل قطر می توان از اتصالات استفاده کرد. اتصالات قطعاتی می باشند که هنگام لوله کشی آب گرم و سرد مصرفی در زمینه اتصال لوله ها به یکدیگر، تغییر جهت دادن مقاطع، انشعاب گیری و تبدیل قطر مقاطع کاربرد دارند. البته لوله های آهنی گالوانیزه نیز از جنس آهن سفید هستند و آن را در فلز مذاب قرار می دهند.
انواع لوله های گالوانیزه در آب رسانی
لوله گالوانیزه شامل دو نوع است:
- لوله گالوانیزه فولادی
- لوله گالوانیزه آهنی
این مقاطع در بازار به لوله های آهنی سفید مشهور هستند و چندان تفاوتی بین آنها مطرح نمی شود. آنها مقاومت و استحکام زیادی دارند و دارا بودن وزن سبک از ویژگی های آن محسوب می شود. به همین دلیل در سیستم آبرسانی نیز کاربرد پیدا کرده اند. با این حال، در بسیاری از موارد، لوله های گالوانیزه در تاسیسات آبی، جای خود را به لوله های پلیمری داده اند.
لوله های چدنی فاضلاب
هر چند لوله های فاضلاب قدیمی از نوع لوله چدنی هستند اما این مقاطع و انواع قدیمی آن، هنوز در لوله های فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرند. تنوع این مقاطع در سایز، شکل و نوع آلیاژی آنها نهفته است. لوله های چدنی به دلیل مواد مورد استفاده در ساخت، موجب کاهش سر و صدا و لرزش می شوند. این مقاطع سیستم فاضلاب، در مقابل فشار، استحکام مناسبی دارند و در مقایسه با لوله های فلزی کمتر دچار پوسیدگی می شوند و البته از قیمت کمتری برخوردار هستند. همچنین در صورت گرفتگی، با استفاده از دستگاه تراکم هوا، می توان مسیر این مقاطع را باز کرد. در مجموع، قابلیت استفاده در اغلب پروژه ها، تطبیق پذیری بالا، کاربرد متنوع، هزینه نصب پایین و دسترسی آسان از مزیت های لوله های چدنی می باشد.
با این حال، مقاطع چدنی در برابر مواد شیمیایی فاضلاب، دچار خوردگی و زنگ زدگی می شوند و وزن بیشتری دارند. همچنین عدم وجود خاصیت انعطاف پذیری و لاستیکی، پایین بودن قدرت مکانیکی، بدون محافظ و روکش خارجی بودن اغلب آنها و عدم یکنواخت بودن ضخامت لوله از دیگر معایب آنها می باشد. قیمت لوله چدنی با توجه به طول، ابعاد و اندازه لوله ها تعیین می گردد. هر چقدر خلوص و سنگینی مواد مورد استفاده در لوله، بیشتر باشد، قیمت آن افزایش می یابد.
انواع لوله های چدنی در آب رسانی و سیستم فاضلاب
لوله های چدنی در سیستم فاضلاب شامل دو نوع هستند:
- دو سر تخت: اتصال در این نوع لوله ها با استفاده از بست مخصوص است. لوله های سر تخت، به علت وزن سبک و روش های مختلف اتصالی که به علت سری مادگی دارند، بیشتر مورد استفاده هستند.
- سرتوپی: اتصال در این مقاطع به صورت سرب و کنف است و به صورت یک سر توپی و دو سرتوپی در بازار عرضه می شوند.
به طور کلی، لوله های سرتخت نسبت به سرتوپی، قادر به تحمل فشار بیشتری هستند. همچنین به خاطر ویژگی الاستیک، قابلیت تحمل ضربه بیشتری نسبت به لوله های دیگر دارند. علاوه بر دو نوع یاد شده که در سیستم فاضلاب کاربرد دارند، لوله های داکتیل از دیگر انواع لوله های چدنی با کاربرد متفاوت تر هستند. این مقاطع از جنس چدن داکتیل و از محصولات متالوژی خاص ساخته شده و برای انتقال و توزیع پرتابل آب کاربرد دارند و دارای ویژگی های خاصی برای انتقال آبِ تحتِ فشار هستند. مقاومت بالا در برابر فشارهای انبساطی و ضربات شدید، هزینه پمپاژ کم، نصب و تست آسان، کارکرد مستمر در جریان هیدرولیک، مقاوم در برابر انفجار و حرکات زمین، قابلیت استفاده در سطح یا داخل زمین و تنوع در سایز از سایز 50 تا 2000 از جمله مزایای آنها می باشد.
بهترین لوله های آب رسانی کشاورزی
رایج ترین لوله های پلیمری را با توجه به کاربردها و کارکردهای هر کدام، می توان به انواع چهارگانه زیر تقسیم کرد:
- لوله پلی اتیلن (PE)
از مقاوم ترین انواع لوله های پلیمری است که در برابر خوردگی، پوسیدگی و اشعه ماورای بنفش مقاوم هستند و علاوه بر سبکی، انعطاف پذیری بالا دارد. از این نوع مقطع، چندین نوع لوله پلیمری پر مصرف ساخته می شود. یکی از انواع آن، لوله پلی اتیلن مشبک است که با نماد اختصاری (PEX) شناخته می شود.
- لوله پی وی سی یا پلی وینیل کلراید (PVC)
اکثر این مقاطع به رنگ خاکستری یا سفید و برخلاف دیگر لوله های پلیمری، قابل اشتعال هستند و در دمای زیر صفر شکننده اند. البته اشتعال فقط در همان قسمت خودش باقی مانده و از بین می رود و به دیگر قسمت های مقطع منتقل نمی شود. کیفیت این مقاطع تحت تاثیر نور شدید خورشید یا اشعه ماورای بنفش آسیب پذیر است و در برابر حرارت، استحکام خود را از دست می دهند، بنابراین از آنها در لوله های آب گرم استفاده نمی شود. با این حال، به علت سبکی، اتصال سریع، عدم نیاز به رنگ کاری و مقاومت شیمیایی بالا در سیستم فاضلاب به عنوان لوله تخلیه اصلی کاربرد دارد. این مقاطع به دو دسته UPVC و CPVC تقسیم می شوند. در لوله های سی پی وی سی، کلر بیشتری به کار رفته و مقاومت بیشتری دارند.
- لوله پلی پروپیلن (PP)
کاربرد این نوع لوله، شبیه به لوله پی وی سی است اما مقاوم تر و کاربردی تر بوده و حداقل تا 50 سال عمر می کنند. اتصالات متنوعی که از این نوع در بازار است، آن را تبدیل به یکی از محبوب ترین مقاطع در بازار جهانی کرده است. از انواع آن می توان به هموپلیمر، کوپلیمر ضربه ای و کوپلیمر اندام اشاره کرد. در آب رسانی سیستم های کوچک از لوله های سبز و سفید پلی پروپلین استفاده می کنند. این نوع لوله به دلیل مقاومت بالایی نسبت به سایر انواع مقاطع پلیمری، در سیستم آب رسانی گرم و سرد، هر دو، کاربرد دارد اما در صورت قرار گرفتن در برابر نور خورشید دچار شکنندگی می شود.
- لوله های گالوانیزه
لوله های گالوانیزه از فولاد ساخته می شوند که سطح آن ها با یک لایه روی پوشش داده شده است. این پوشش باعث می شود لوله در برابر رطوبت، زنگ زدگی و خوردگی مقاومت بیشتری داشته باشد. به همین دلیل این نوع لوله ها در انتقال آب، به ویژه در محیط های مرطوب و فضای باز، کاربرد گسترده ای دارند.
فرآیند گالوانیزه کردن باعث افزایش طول عمر لوله می شود و آن را برای استفاده در پروژه های کشاورزی، ساختمانی و صنعتی مناسب می کند. البته با گذشت زمان و در تماس مداوم با آب، ممکن است لایه محافظ دچار فرسایش شود. هنگام خرید این محصول، بررسی کیفیت پوشش و ضخامت لوله اهمیت زیادی دارد، زیرا این عوامل مستقیماً بر دوام و عملکرد آن تاثیر می گذارند. همچنین بسیاری از خریداران پیش از انتخاب، به قیمت لوله تست آب توجه می کنند تا بتوانند گزینه ای متناسب با بودجه و نیاز پروژه تهیه کنند.
- لوله های چدنی
لوله های چدنی از آلیاژ آهن با درصد بالایی از کربن تولید می شوند و به دلیل استحکام بالا، بیشتر در شبکه های انتقال آب شهری و فاضلاب کاربرد دارند. این لوله ها توان تحمل فشار بالا و وزن زیاد را دارند و در برابر ضربه مقاومت مناسبی از خود نشان می دهند.
یکی از ویژگی های مهم لوله های چدنی، دوام طولانی مدت آن ها در شرایط سخت محیطی است. این لوله ها معمولا دارای پوشش داخلی و خارجی برای جلوگیری از خوردگی هستند و در پروژه های زیرزمینی گزینهای قابل اعتماد محسوب می شوند. با توجه به وزن بالا و هزینه حمل و نصب، بررسی دقیق مشخصات فنی و همچنین قیمت لوله آب فلزی پیش از خرید ضروری است تا انتخاب نهایی از نظر فنی و اقتصادی به صرفه باشد.
سوالات متداول
لوله های آبرسانی کشاورزی برای انتقال آب از منابع تامین به زمین های کشاورزی و سیستم های آبیاری استفاده می شوند. این لوله ها نقش مهمی در تامین آب یکنواخت و بهینه برای محصولات دارند.
بهترین لوله برای کشاورزی لوله هایی هستند که مقاومت بالا در برابر فشار و شرایط محیطی داشته باشند. لوله های پلی اتیلن و پی وی سی با کیفیت معمولاً بهترین گزینه برای آبیاری هستند.
انواع لوله ها شامل لوله های پلی اتیلن، پی وی سی، پلی پروپیلن، فلزی و کامپوزیتی هستند. هر نوع لوله بسته به نوع زمین، فشار آب و روش آبیاری انتخاب می شود.
ویژگی های مهم شامل مقاومت در برابر فشار، طول عمر بالا، انعطاف پذیری، مقاومت در برابر اشعه UV و قابلیت نصب آسان است. این عوامل بر کارایی و دوام سیستم آبیاری تاثیر می گذارند.
بله، لوله پلی اتیلن به دلیل انعطاف پذیری، مقاومت شیمیایی و دوام بالا، برای انواع سیستم های آبیاری کشاورزی مناسب است. همچنین وزن سبک و نصب آسان از مزایای آن محسوب می شود.
عمر مفید لوله ها بستگی به جنس و شرایط محیطی دارد اما معمولاً لوله های پلی اتیلن بین 20 تا 50 سال دوام دارند. لوله های فلزی و پی وی سی نیز در صورت نگهداری مناسب طول عمر قابل قبولی دارند.
بله، فشار آب تعیین کننده ضخامت و نوع لوله است. لوله های با فشار بالاتر باید مقاومت بیشتری داشته باشند تا از ترکیدگی یا شکستگی جلوگیری شود.
برای زمین های وسیع، لوله های پلی اتیلن با قطر مناسب و مقاومت بالا پیشنهاد می شود. این لوله ها امکان انتقال حجم بالای آب با افت فشار کم و نصب آسان را فراهم می کنند.
مرکزآهن، مرجعی تخصصی و به روز برای کسب دانش و اطلاع از آخرین تحولات بازار آهن و فولاد است. با وبلاگ جامع ما، همیشه از آخرین اخبار و اطلاعات این صنعت آگاه باشید.